Bakıda ipotekaya ev götürməyin müsbət və mənfi tərəfləri - ARAŞDIRMA

Bakıda ipotekaya ev götürməyin müsbət və mənfi tərəfləri - ARAŞDIRMA, Javid

İpoteka kreditləşməsindəki yeni dəyişikliklər bir sıra üstünlüklərə malikdir

İpotekaya ev götürmək bir çox ölkələrdə mənzil problemini həll etmək üçün əsas vasitələrdən biri hesab edilir. Artıq uzun illərdir ki, Bakıda da bu sistem keçərlidir. Amma əksər sakinlər bu vasitədən istifadə etmək üçün tərəddüd edirlər. Bəziləri buna mənzil almaq üçün fürsət, bəziləri isə uzun illər borclu qalacaqları bir tələ kimi baxırlar. Bakucity.az bu gün ipoteka krediti ilə bağlı olan bəzi məqamlara aydınlıq gətirməyə çalışacaq.  Araşdırmamızı təqdim edirik. 

Ekspert: "Adi ipoteka krediti əvvəlcədən ödəniş tələb etmir" 

Saytımıza açıqlamasında iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov qeyd edib ki, ipoteka kreditləşməsi sahəsində edilən son dəyişikliklər bir sıra üstünlüklərə malikdir:

Bakıda ipotekaya ev götürməyin müsbət və mənfi tərəfləri - ARAŞDIRMA, fotoşəkil-1

”2018-ci ildə ipoteka sistemində bir sıra dəyişikliklər olub. Bura əvvəla ipoteka kreditləşməsi üçün ayrılan vəsaitin artırılması daxildir. Belə ki, 2018-ci ildə dövlət büdcəsindən ipoteka kreditləşməsinə 100 milyon vəsait ayrılıb. Onların bir qismi sosial ipoteka krediti olaraq, sosial mənzil sisteminin formalaşmasına sərf olunub, qalanı isə adi kredit formasında təklif olunub. Eyni zamanda İpoteka Fondu istiqrazlar yerləşdirməklə əldə edilən vəsaitləri təklif etməklə kreditləşməni davam etdirir. Bu da ipotekadan faydalananların sayının artırılması baxımından çox vacibdir.  Eyni zamanda 2018-ci ildə adi ipoteka üzərində də maksimum məbləğ 100 min manatdan 150 min manata qədər artırılıb”.

Ekspert qeyd edib ki, 2018-ci ildə kredit faizlərinin aşağı düşməsi, zəmanət fondundan kredit götürənlər üçün güzəştli faizlərin təklif edilməsi də müşahidə edilib. Əgər əvvəlki illərdə adi ipoteka kreditləri 8%-lə təklif olunurdusa, 2018-ci ildə bir sıra banklar 7%-lə ipoteka kreditləri təklif ediblər. Güzəştli ipoteka üzrə faiz dərəcələri isə 4%-ə enib.

V.Bayramov qeyd edib ki, İpoteka Fondu 2018-ci ildən başlayaraq kredit faizlərinin bir qisminə zəmanət verilməsini həyata keçirir ki, bu da nəticə etibarilə faizlərə öz təsirini göstərir: 

Bakıda ipotekaya ev götürməyin müsbət və mənfi tərəfləri - ARAŞDIRMA, fotoşəkil-2

“Bir müddət öncə ölkə prezidentinin tətbiq etdiyi yeni qaydalara əsasən, İpoteka Fondu kirayə evləri satın almağı təklif edəcək. Məsələn, əgər yasamal rayonunda İpoteka Fondunun aldığı mənzilin qiyməti 90 min manatdırsa bu fond tərəfindən 25 il müddətinə kirayə veriləcək və 90 min manat 25 il və ya 300 aya bölünəcək, aylıq ödəniş məbləği 300 manat müəyyənləşdiriləcək. Artıq adi ipoteka kreditlərində ilkin ödəniş var idisə, bu sistemdə ilkin ödəniş yox, 12 ayın haqqını öncədən ödənilməsi mexanizmi tətbiq olunacaq və vətəndaş 3600 manat ödəməklə mənzildə kirayişin kimi yaşamaq imkanı qazanacaq, aylıq ödənişləri isə İpoteka Fonduna ödəyəcək. Bu vətəndaşlara kirayə ödənişlərindən sonra həmin mənzilə sahib olmaq imkanı verəcək. 

Bu baxımdan 2018, o cümlədən 2019-cu ilin ilk ayı İpoteka Fondu ipoteka kreditləşməsinin təkmilləşdirilməsi  və yeni məhsulların, xidmətlərin təklif edilməsi ilə yadda qaldı. Nəticə etibarı ilə yeni məhsulların və xidmətlərin təklif olunması ipoteka kreditləşməsindən daha çox vətəndaşların faydalanmasına imkan verəcək”. 

Kredit faizləri yüksək olaraq qalır

Ekspertin sözlərinə görə, 2018-ci ildə kredit faizlərində azalmaların olmasına baxmayaraq, bu gün yenə də kredit faizləri yüksəkdir. Xüsusilə adi ipoteka üzrə faizin, eləcə də sosial ipoteka üzrə faizin endirilməsinə ehtiyac var, çünki sosial ipoteka özü büdcədən maliyyələşdirilən kreditdir:

“Biz əslində proqramın təkmilləşməsini, güzəştli ipoteka kreditlərində faiz dərəcəsinin 4%-dən 2%-ə endirilməsini də təklif edirik.  Baxmayaraq ki, 2018-ci ildə kredit faizlərində azalmalar oldu, amma bu gün yenə də kredit faizləri yüksəkdir. Xüsusilə adi ipoteka üzrə faizin, eləcə də sosial ipoteka üzrə faizin endirilməsinə ehtiyac var, çünki sosial ipoteka özü büdcədən maliyyələşdirilən kreditdir. Minimumlar müəyyənləşdirilib, amma bəzi hallarda kommersiya bankları 15% yox, 20-25% ilkin ödəniş tələb edirlər. Məsələn, 90 min manata mənzil alan 20 min manat ilkin ödəniş etmək məcburiyyətində qalır. Bu da gənc ailələrin ipoteka kreditlərindən yararlanmaq imkanlarını məhdudlaşdırır. Bu səbəbdən də ilkin ödənişlərin azaldılması, bu istiqamətdə addımların atılması çox vacibdir. Biz təklif etmişik ki, ilkin ödənişlərlə bağlı faizlər minimumla deyil, maksimumla müəyyənləşdirilsin. Bu banklara ilkin ödənişi artırmaq imkanı verməyəcək. Bu istiqamətə ayrılan vəsaitin həcminin də artırılması daha məqsədəuyğundur, xüsusən də güzəştli ipoteka kreditləşməsinə daha çox vəsaitin ayrılması lazımdır”.

Bankların şərtləri necədir?

Yeni qanuna əsasən, paytaxt banklarında dövlət proqramı çərçivəsində dövlət vəsaiti hesabına ipoteka krediti verilir. Qaydaların hamısı eynidir. Məsələn, Xalq Bank 150 min manata qədər pul verə bilər. Burada İpoteka Fondu tərəfindən verilən kreditin illik faiz dərəcəsi 7% olmaqıa (imtiyazlı kateqoriyada olanlar üçün illik 4%) 25 ili əhatə edir. Azərbaycan Respublikası İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun hesabına, həm də güzəştli kreditlə satın alınan mənzilin dəyərinin 25%-i ilkin ödənişlə hesablanır.

Bakıda ipotekaya ev götürməyin müsbət və mənfi tərəfləri - ARAŞDIRMA, fotoşəkil-3

“Amrahbank” eyni faiz dərəcəsi ilə 25 il müddətinə 150 min manata qədər pul verir. Əgər söhbət imtiyazlı kateqoriyadan gedirsə, kredit illik 4% olmaqla, maksimum 30 il müddətinə malikdir. Burada hər iki halda da ilkin ödəniş eynidir - 20%.

“Bank of Baku” tərəfindən azacıq fərqli şərtlər təklif olunur. Burada 150 min manatlıq dövlət ipotekası 25 il müddətinə , 7%-lə verilir, ilkin mənfəət isə 20% təşkil edir. Dövlət sosial ipotekası illik 4% və mənzil dəyərinin 25%-ni əhatə edir.

Beləliklə, məlum oldu ki, bizdə minimum ödənişlə ipoteka krediti verən çox az bank var. Ekspertin də qeyd etdiyi kimi,  sözügedən istiqamətlərdə təkmilləşdirilmə aparmaqla ipoteka kreditləşməsinin daha yaxşı vəziyyətə gətirmək mümkündür.

Züleyxa İsmayılova

Bakucity.az

İpoteka krediti
Əgər səhv görmüsünüzsə, mətndə səhvi seçin və Ctrl+Enter sıxaraq redaksiyaya göndərin
Şərhlər