Bakıda küçə sənəti niyə formalaşmır? – ARAŞDIRMA

Paytaxtda qraffiti nümunələri azdır

Müasir dövrdə qraffiti sənət nümunələri bir çox şəhərlərin bəzəyidir. Hətta əfsanəvi qraffiti rəssamı Benksinin London divarlarına çəkdiyi qraffitilər artıq muzeylərdə saxlanılır, sərgilərdə göstərilir. Təkcə Qərb ölkələrində deyil, hətta qonşu Gürcüstanda da elə qraffiti rəssamları var ki, onları bütün ölkə tanıyır və əsərlərini qiymətləndirir. Çünki qraffiti özlüyündə təkcə güclü mesajları daşımır, o həmçinin şəhərin görkəminə və fəlsəfəsinə dəyər qatır. Bəs Bakıda qraffiti mədəniyyəti niyə formalaşmayıb, niyə biz paytaxtımızda küçə sənəti nümunələri görmürük, buna nələr mane olur? Bakucity.az araşdırmasında bu suallara cavab tapmağa çalışıb.

Bakı küçələrində niyə qraffiti nümunələrinə rast gəlinmir?

Saytımıza açıqlama verən “Wish” ləqəbli gənc qraffiti rəssamı Səid Şərifovun dediyinə görə, binaların boş hissələrində qraffiti rəsmləri çəkmək olar: 

“Qraffiti özü qanunsuz fəaliyyət növüdür, onun “mural art” qolunda isə binaların boş hissələrində şəkillər çəkməyə qanunla icazə verilir, sadəcə bizdə bu qanunu tənzimləyən qaydalar yoxdur. “Mural”la məşğul olmaq üçün xüsusi təşkilat yaratmağı tələb edirlər, buna görə də Bakı küçələrində qraffiti nümunələrinə rast gəlinmir. Çətinliklərə baxmayaraq, biz paytaxda unudulmuş yerlər və ya şəkil çəkə biləcəyimiz parklar tapıb işləməyə çalışırıq. Bu ərazilərdə maneəsiz rəsm çəkmək mümkün olsa da, çəkdiklərimizi çox az insan görür. Min-bir əziyyətlə çəkdiklərimiz sonradan qiymətləndirilir”. 

“Bakının mərkəzində elə binalar var ki, - “Wish” davam edir;  divarları boşdur və belə onlar çox çılpaq görünürlər.  Halbuki həmin çılpaq divarlarda gözəl əsərlər yaratmaq və o əsərlər vasitəsilə paytaxtda küçə incəsənətiylə maraqlananlar üçün qraffiti turları təşkil etmək olardı. Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə yaşayış binalarının yan tərəfləri və səthləri “mural” larla bəzədilib.  Hətta Kiyev küçələrində bir çox tanınmış rəssamların əsərləri var. Misal üçün, kosta-rikalı rəssam Mata Ruda orada qədim slavyan mifologiyasındakı qadın ruhu “Bereginya”nın rəsmini çəkib. Rəssam İlya Paveleç isə Kiyev Estrada və Sirk İncəsənəti Akademisyasının 2 divarını qeyri-adi “mural”larla bəzəyib. Kiyevin mərkəzində fransız rəssam MTO-un da təsvirləri yer alıb. Ukraynada qraffitinin inkişafı üçün tədbirlər görülür. Biz də dövlət tərəfindən dəstək görsək, bu təcrübədən yararlana, şəhərdə qraffiti mədəniyyətini formalaşdıra bilərik”. 

Bakıda qraffiti rəssamları azdır

“Street-art”la (küçə sənəti) məşğul olan rəssam Yunis Krılov isə Bakıda yüksək səviyyədə, amma az sayda qraffiti rəssamlarının olduğunu deyir:

“Bakıda yalnız bir əlin barmağı qədər qraffiti rəssamı var, amma az olmalarına baxmayaraq, onlar yüksək səviyyədə iş görürlər və əsərlərinin bəziləri hətta Avropa rəsmləri səviyyəsindədir. Mən onlarda hər gün nəsə yeni, maraqlı bir şey görüb qürurlanıram. Bakının əsas küçələrində qraffiti nümunələrinin rast gəlinməməsinin səbəbi rəssamların azlığından tutmuş, keyfiyyətli boyaların olmamasını göstərmək olar, amma ən əsas səbəb bu sahəyə dəstəyin olmamasıdır. Əksər xarici ölkələrdə qraffiti ilə məşğul olan gənc rəssamların leqal fəaliyyəti üçün dövlət tərəfindən xüsusi divarlar ayrılır. Bundan əlavə, onların inkişafı üçün stimul verən müxtəlif tədbirlər həyata keçirilir. Bu ölkələrdə qraffiti qeyri-qanuni və ya qeyri-ciddi iş kimi təqdim edilmir, əksinə, bu, bir növ özünüifadə hesab edilir”.

Yunis Krılov “Street-art”ın əsasını qraffitinin təşkil etdiyini, amma “Street-art” qraffiti olmadığını deyir:

“Qraffiti - hip-hop altmədəniyyətinin (subkultura) 5 sütunundan biridir. Qraffiti həyat tərzi kimi başqa mahiyyət, siyasi olaraq isə tamam başqa mahiyyət kəsb edir. Hip-hop altmədəniyyəti prizmasından baxmasaq, qraffitinin populyarlaşması İkinci  Dünya Müharibəsi dövründə Kilroy adlı fəhlənin Detroytda yerləşən fabrikdə bomba yeşiklərinin üzərinə “Kilroy was here” cümləsini yazması ilə başlayıb. Sonra bu sözlər əsgərlərin və zamanla müxtəlif cəmiyyətlərin şüarı olub. Bir çox səbəblərdən “Street-art”ın yaranmasını dolayı yolla bütün dünyada siyasətlə əlaqələndirirlər. Bəzən isə divarlarda yazılan siyasi şüarları qraffiti ilə səhv salırlar”. 

Qraffiti ilə bağlı nazirliyin heç bir planı yoxdur

Saytımıza açıalama verən Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin sözçüsü Qalib Qasımov qraffitinin ölkəmizdə inkişaf etdirilməsi və ya təbliğiylə bağlı yaxın 2-3 il ərzində hansısa bir tədbirin həyata keçirilməyəcəyini deyib:

“Biz peşəkar incəsənəti dəstəkləyirik və bu sahədə tədbirlər görürük. Qraffiti ilə məşğul olmaq istəyənlərə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti, Bələdiyyələr, QHT-lər və s. kimi qurumlar və ya bu işə marağı olan şəxslər tərəfindən müvəqqəti və ya davamlı şəkildə xüsusi divarlar ayrıla bilər. Qraffitiyə xüsusi maraq varsa və bu maraq cəmiyyət üçün təhlükəli deyilsə, deməli, onun qarşısını almaq da düzgün deyil. Rəssamların ideyası, mövzusu nizamlı şəkildə aparılarsa, qraffiti növlərinin mahiyyəti incəsənətə xidmət edərsə, onda bu sənətə gələcəkdə nə zamansa şərait yaratmaq olar. Hazırda isə tarixi binalarımızın, şəhərimizin gözəlliyinin və arxitektura ansamblının qraffitiyə ehtiyacı yoxdur deyə düşünürəm”.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda İnzibati Xətalar məcəlləsinin 393-cü maddəsinə uyğun olaraq yaşayış sahələrində binaların, onların avandalığının və abadlıq obyektlərinin korlanmasna görə inzibati qaydada cərimə tətbiq oluna bilər. Amma Nazirliyin sözçüsünün də qeyd etdiyi kimi, ümid edirik rəssamlarımızın ideyası, qraffiti növlərinin mahiyyəti şəhərimizin gözəlliyinə əlavə gözəllik qatmaqla ölkəmizdə bu mədəniyyət növünü populyarlaşdıracaq.

Ramilə Qardaşxanqızı

Bakucity.az

qraffiti küçə sənəti
Əgər səhv görmüsünüzsə, mətndə səhvi seçin və Ctrl+Enter sıxaraq redaksiyaya göndərin
Mən məsləhət görürəm
Hələ heç kim məsləhət bilməyib

Şərhlər

Şərhlər ünsiyyət, müzakirə və maraqlı sualların aydınlaşdırılması üçün nəzərdə tutulub

Analitika
Keyfiyyət və rəng seçimi çox önəmldir. Mebel almaq sadəcə xərcli deyil, həm də mürəkkəb işdir, xüsusilə də uşaq mebelinin seçimində. Bu zaman keyfiyyət, praktiklik və çoxfunkusiyalılıq kimi xüsusi yanaşma tələb olunur.  Bakucity.az mağazalarda təklif olunan uşaq mebellərini seçərkən nələrə üstünlük verilməsini araşdırıb.  Hansı rənglərə üstünlük verək? Əvvəlcə uşaq otağının tərtibatında materialların seçimi və interyerin bəzi tendensiyalarını araşdırmağı q...
Cəmiyyət
Bir zamanlar qarşısında bilet almaq üçün növbə olardı. Bakucity.az xəbər verir ki, Bakının Əhmədli qəsəbəsi, Sixlinski küçəsi 3 ünvanında yerləşən “Bakı” kinoteatrı hazırda daha çox çayxana kimi tanınır. Çünki orada çayxana açılıb. Bunu da oxu: Bakıda kinoteatrın yerində müasir ticarət mərkəzi tikiləcək Kinoteatrın arxa girəcəyində yeni çayxana tikilir. Bu səbəbdən də, hazırda içəriyə giriş bağlıdır. 450 nəfər tamaşaçı tutan salonda köhnə oturacaqlar yerin...
Cəmiyyət
Tələbələrə bu gün dərsə gəlməmək tapşırılıb. Bakucity.az  xəbər verir ki, bəzi ali məktəblərin əsas korpuslarında dərslərin dayandırılması “Formula-1” SOCAR Azərbaycan Qran-prisinin başlaması ilə bağlıdır. Bunlar Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti, UNEC və Qərbi Kaspi Universitetidir. Bunu da oxu: Bakıda Beynəlxalq İnformatika Olimpiadası keçiriləcək Adıçəkilən universitetlərin əsas korpusları “Formula-1” yarışının keçirildiyi əraziyə düşür. Universit...
Mədəniyyət
Tədbir Heydər Əliyev Mərkəzinin parkında baş tutacaq. Bakucity.az xəbər verir ki, konsert proqramı və musiqili atəşfəşanlıq ümummilli lideri Heydər Əliyevin doğum günü və Heydər Əliyev Fondunun 15 illiyinə həsr edilib.  Konsert proqramında “Rast” qrupu və Rusiyanın “S-BROTHER-S” DJ layihəsi çıxış edəcək. Konsertin sonunda Azərbaycanın görkəmli bəstəkarları Üzeyir Hacıbəyli, Niyazi, Qara Qarayev, Fikrət Əmirov, Tofiq Quliyev və Müslüm Maqomayevin əsərlərini...
İdman
Dünya Kubokuna bu gün start veriləcək. Bakucity.az xəbər verir ki, Milli Gimnastika Arenasında baş tutacaq yarışa 39 ölkədən 200-dən çox idmançı qatılıb. Turnir üç gün davam edəcək və 25 qrup komandası və 70-dən çox fərdi gimnast yarışacaq. Yarışların ilk 2 günü təsnifat mərhələləri baş tutacaq və çoxnövçülükdə ən yüksək xal toplamış 8 fərdi gimnast, həmçinin qrup komandası final mərhələsinə adlayacaq. Aprelin 28-də isə həlledici mərhələdə qaliblər müəyyən...
Hadisələr
Sabunçu rayonunda 15 yaşlı qızdan 1 həftədir xəbər yoxdur. Bakucity.az xəbər verir ki, sözügedən şəxs Ramana qəsəbəsində yaşayan, 2004-cü il təvəllüdlü Məmmədrzayeva Nərmin Rizvan qızıdır. O, aprelin 18-i yaşadığı evdən çıxıb və geri qayıtmayıb. Bunu da oxu: Bakıda baş verən dəhşətli yol qəzaları - VİDEO Sabunçu RPİ-nin əməkdaşları tərəfindən axtarış aparılır. (Ona.az) Bakucity.az
İdman
“Formula-1” SOCAR Azərbaycan Qran-Prisinin ilk yarış günüdür. Bakucity.az xəbər verir ki, uzunluğu altı kilometrdən bir qədər çox olan Bakı trasında hər biri iki pilotla təmsil olunan 10 komanda yarışacaq.  Bakı Şəhər Halqasında “Formula-2” bolidlərinin sərbəst yürüşü, həmçinin, F2 pilotlarının sıralama yarışı keçiriləcək. Bunu da oxu: “Formula-1” zamanı tamaşaçıları nələr gözləyir? Bakı trekində “Formula-1” bolidlərinin birinci və ikinci sərbəst yürüşləri...
Hadisələr
Paytaxta baş verən dəhşətli yol qəzalarının görüntüləri yayılıb. Bakucity.az xəbər verir ki, Daxili İşlər Nazirliyinin yaydığı görüntülərdə yol hərəkət qaydalarını pozan sürücülər və piyadaların dəhşəti qəzaya səbəb olduğu əks olunur.  DİN vətəndaşlara müraciətdə bildirir ki, yol hərəkəti qaydalarına riayət edin: "Özünüzün və başqalarının həyatını təhlükəyə atmayın" Bakucity.az
İdman
Həftəsonu bir-birindən əyləncəli tədbirlər olacaq. Bakucity.az xəbər verir ki, bu həftəsonu baş tutacaq yarış çərçivəsində dənizkənarı bulvar ərazisində yerləşən Əyləncə Zonasında biletli tamaşaçılara bir-birindən maraqlı əyləncə tədbirləri təqdim olunacaq. Bu gündən etibarən Əyləncə Zonasının qapıları tamaşaçıların üzünə açıqdır və əyləncə proqramı saat 21:00-dək davam edəcək. Həftənin digər günlərində - 26, 27 və 28 aprel tarixlərində isə bu zona saat 10...