Bakıda boşanma halları niyə kəskin artıb? - ARAŞDIRMA

İnsanlar evlənərkən daha çox sosial statusa üstünlük verməyə başlayıblar 

Azərbaycanda qeydə alınan boşanmaların rəsmi statistikası hər 3 aydan bir açıqlandığına görə, bu ilin göstəriciləri hələlik məlum deyil. 2018-ci ilin 12 ayı ərzində isə Ədliyyə Nazirliyinin qeydiyyat şöbələri tərəfindən ölkə üzrə 13,655 boşanma halı qeydə alınıb. Dağılan ailələrin əksəriyyəti paytaxtın payına düşür. Ailələr niyə dağılır? Ənənəvi ailələrin böhran yaşamasına səbəb nədir? Boşanmalarda tərəflərin bir-birini tanımaması, ümumiyyətlə psixoloji faktorlar nə dərəcədə rol oynayır? Bakucity.az növbəti araşdırmasında bu suallara cavab tapmağa çalışıb. Materialı oxucularımıza təqdim edirik.

“Cütlüklərin bir-birini sevməsi onların bir yerdə yaşaya biləcəkləri mənasına gəlmir”

Bakucity.az-a açıqlama verən Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin İnformasiya və analitik araşdırmalar şöbəsinin müdir müavini Aynur Veysəlova boşanma hallarını əsasən tərəflərin bir-birini yaxşı tanımaması ilə əlaqələndirib:

“Boşanmalara müxtəlif xəstəliklər, xüsusilə də qadın və ya kişi sonsuzluğu, məişət zorakılığı, tərəflərdən birinin zərəli vərdişlərə aludə olması, xəyanət kimi hallar səbəb ola bilir. Ən əsas səbəb kimi isə evlənənlərin xarakterlərinin bir-birinə uyğun olmamasını qeyd etmək olar. Bu, ümumi səbəbdir, amma bunun alt qatında tərəflərdə ailə anlayışının zəifliyi, ailə həyatına hazır olmamaları, məsuliyyətsizlik, gözləntilərin özünü doğrultmaması kimi detallar dayanır, biz bunu ümumilikdə xarakterlərin uyğunsuzluğu kimi qruplaşdırırıq. 

Boşanmalarda həm ideoloji, həm psixoloji, həm də fiziojoji uyğunsuzluqlar rol oynayır. İnsanların həyata baxışı, ideyaları heç olmasa bir-birinə yaxın olmalıdır, bu ideoloji uyğunluqdur. İkincisi isə psixoloji uyğunluqdur – burada tərəflərin psixoloji nöqteyi-nəzərdən əhvalları, tempramentləri, xarakterləri bir-birinə yaxın olmalıdır. Sonuncusu isə əlbəttə ki, fizioloji uyğunluqdur. Uyğunluqlar ailənin təməlini formalaşdırır, onlardan birinin olmaması isə ailədə davamlı münaqişələrə səbəb olur. Bir çox hallarda bu konfliktlərin dərinləşməsi insanlarda dözümsüzlük yaradır və ailələr dağılır”.

Aynur xanımın fikrincə, cütlüklərin bir-birini sevməsi onların bir yerdə yaşaya biləcəkləri mənasına gəlmir. Birgə yaşayış qarşılıqlı anlaşma, güzəşt və hörmət tələb edir:  

“Belə hallar olur. Cütlüklər tanış olarkən, qadın təhsil alırdı, işləyirdi. Amma ailə qurulduqdan sonra, kişi qadının qarşısına şərtlər qoymağa, onun təhsilinə də, işinə də əngəllər törətməyə başlayır. Beləliklə, münaqişə yaranır. Amma bu qəbildən olan kişilər özlərini qadınların yerində qoysalar, məhrumiyyətlərin hansı problemlərə yol açdığını görə bilsələr, problemlər də azalar”.

Aynur Veysəlova açıqlamasında həmçinin ənənəvi Azərbaycan ailəsində qadına, böyüyə hörmət, kiçiyə isə rəğbətin olduğunu, bu fenomeninin təbliğ olunmamasının və belə ailələrin gənclərə rol model kimi göstərilməməsinin də böyük problemlərə yol açdığını deyib. O, qeyd edib ki, indi televiziyalar boşanmış, problemli, münaqişəli ailələrdə olan konfliktləri, qeyri-sağlam münasibətləri insanların şüuraltına yeridərək, boşanma proseslərini daha da sürətləndirirlər”. 

Psixoloq: “Evlənərkən insanlar daha çox sosial statuslara üstünlük verirlər”

Boşanma hallarının artmasında psixoloji faktorların nə dərəcədə rol oynadığını öyrənmək üçün psixoloq Lümunət Əmrahlı ilə də söhbətləşdik. Mütəxəssis açıqlamasında ailələrin dağılmasına ilk növbədə sosial-psixoloji amillərin, daha sonra ictimai-siyasi vəziyyətin və hüquqi məsələlərin rol oynadığını qeyd etdi:

“Müasir dövrdə tərəflərin bir-birini tanıma ehtimalı və imkanları daha genişdir. Buna valideynlər də etiraz etmirlər. Sevərək ailə qurmaq mühüm məsələdir, amma bu amil indi arxa plana keçib. İnsanlar daha çox sosial statusa üstünlük verirlər. Tərəflərin bu məqamlarda bir-birindən nələrisə gizləməsi evliliklərin müəyyən yalanlar üzərində qurulmasına səbəb olur ki, bu da sonradan həmin ailələrin dağılması ilə nəticələnir”.

Psixoloq gənc ailələrin dağılmasının yaşlı nəsil üçün də böyük çətinliklər yaratdığını deyib və qeyd edib ki, boşanmalardan sonra qızlar əksər hallarda ata evinə qayıdırlar və buna görə də ailələrdə müxtəlif problemlər yaranır, əksər hallarda bacı-qardaş, ata-ana arasında münaqişələrə səbəb olur.  

Ekspert ailələrin dağılmasının qarşısını almaq üçün genişmiqyaslı psixoloji dəstək proqramlarının orta məktəbdən etibarən həyata keçirilməsini məsləhət bilir:

“Əslində, ailələrin möhkəmliyinin təməli hələ məktəb illərində qoyulmalıdır. Yeniyetmələr yuxarı siniflərdə heç olmasa həyat bilgisi və başqa fənnlərin tədrisi yolu ilə ailə həyatına hazırlanmalıdırlar. Çünki bəzən qızlar hətta 14-15 yaşdan ərə verilir, oğlanlarda isə 18-20 yaş aralarında evlilik hallarının sayı gündən-günə artmaqdadır. Bu səbəbdən orta məktəb təhsilində ailə həyatına hazırlıq, ailə münasibətləri haqda fənnlərin tədrisi mümkün olmasa belə, mövzuların işlənməsi əhəmiyyətlidir. Digər tərəfdən, ümumiyyətlə, hüquqi nikahla məşğul olan idarələrin özlərində də ailələrlə bağlı xüsusi proqramlar olmalıdır. Əgər qan analizi layihəsi kimi qarşılıqlı psixoloji anlaşma, bir-birini tanıma kimi xüsusi layihələr həyata keçirilsəydi, bu, əlbəttə ailələrin möhkəm olmasına səbəb ola bilərdi. Yəni bu halda gənclər birgə layihələrdə iştirak etməklə bir-birini daha yaxından tanıyardılar, bir-birlərinin müsbət və mənfi keyfiyyətlərini görər və bu keyfiyyətlərlə də birgə yaşayış qaydalarına alışardılar”. 

Araşdırmamızdan çıxan nəticə bu oldu ki, evlilikdən öncə ciddi düşünməmək, erkən nikah, maddi vəziyyət və s. kimi halları nəzərə almamaq, ailə münaqişələrinə və boşanma hallarına gətirib çıxara bilər. Tərəflərin bir-birini yaxşı tanımaması, arada olan fərq və sevgisizlik ailənin dağılmasında əsas səbəblərdir. Ailə həyatına qədəm qoyan insanlar gələcəklərini sığortalamaq istəyirlərsə, həm özlərini, həm də tərəf müqabillərini yaxşı tanımalıdırlar, heç olmasa bunun üçün çalışmalıdırlar. 

Ramilə Qardaşxanqızı

Bakucity.az

boşanma halları
Əgər səhv görmüsünüzsə, mətndə səhvi seçin və Ctrl+Enter sıxaraq redaksiyaya göndərin
Mən məsləhət görürəm
Hələ heç kim məsləhət bilməyib

Şərhlər

Şərhlər ünsiyyət, müzakirə və maraqlı sualların aydınlaşdırılması üçün nəzərdə tutulub

Analitika
Keyfiyyət və rəng seçimi çox önəmldir. Mebel almaq sadəcə xərcli deyil, həm də mürəkkəb işdir, xüsusilə də uşaq mebelinin seçimində. Bu zaman keyfiyyət, praktiklik və çoxfunkusiyalılıq kimi xüsusi yanaşma tələb olunur.  Bakucity.az mağazalarda təklif olunan uşaq mebellərini seçərkən nələrə üstünlük verilməsini araşdırıb.  Hansı rənglərə üstünlük verək? Əvvəlcə uşaq otağının tərtibatında materialların seçimi və interyerin bəzi tendensiyalarını araşdırmağı q...
Cəmiyyət
Bir zamanlar qarşısında bilet almaq üçün növbə olardı. Bakucity.az xəbər verir ki, Bakının Əhmədli qəsəbəsi, Sixlinski küçəsi 3 ünvanında yerləşən “Bakı” kinoteatrı hazırda daha çox çayxana kimi tanınır. Çünki orada çayxana açılıb. Bunu da oxu: Bakıda kinoteatrın yerində müasir ticarət mərkəzi tikiləcək Kinoteatrın arxa girəcəyində yeni çayxana tikilir. Bu səbəbdən də, hazırda içəriyə giriş bağlıdır. 450 nəfər tamaşaçı tutan salonda köhnə oturacaqlar yerin...
Cəmiyyət
Tələbələrə bu gün dərsə gəlməmək tapşırılıb. Bakucity.az  xəbər verir ki, bəzi ali məktəblərin əsas korpuslarında dərslərin dayandırılması “Formula-1” SOCAR Azərbaycan Qran-prisinin başlaması ilə bağlıdır. Bunlar Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti, UNEC və Qərbi Kaspi Universitetidir. Bunu da oxu: Bakıda Beynəlxalq İnformatika Olimpiadası keçiriləcək Adıçəkilən universitetlərin əsas korpusları “Formula-1” yarışının keçirildiyi əraziyə düşür. Universit...
Mədəniyyət
Tədbir Heydər Əliyev Mərkəzinin parkında baş tutacaq. Bakucity.az xəbər verir ki, konsert proqramı və musiqili atəşfəşanlıq ümummilli lideri Heydər Əliyevin doğum günü və Heydər Əliyev Fondunun 15 illiyinə həsr edilib.  Konsert proqramında “Rast” qrupu və Rusiyanın “S-BROTHER-S” DJ layihəsi çıxış edəcək. Konsertin sonunda Azərbaycanın görkəmli bəstəkarları Üzeyir Hacıbəyli, Niyazi, Qara Qarayev, Fikrət Əmirov, Tofiq Quliyev və Müslüm Maqomayevin əsərlərini...
İdman
Dünya Kubokuna bu gün start veriləcək. Bakucity.az xəbər verir ki, Milli Gimnastika Arenasında baş tutacaq yarışa 39 ölkədən 200-dən çox idmançı qatılıb. Turnir üç gün davam edəcək və 25 qrup komandası və 70-dən çox fərdi gimnast yarışacaq. Yarışların ilk 2 günü təsnifat mərhələləri baş tutacaq və çoxnövçülükdə ən yüksək xal toplamış 8 fərdi gimnast, həmçinin qrup komandası final mərhələsinə adlayacaq. Aprelin 28-də isə həlledici mərhələdə qaliblər müəyyən...
Hadisələr
Sabunçu rayonunda 15 yaşlı qızdan 1 həftədir xəbər yoxdur. Bakucity.az xəbər verir ki, sözügedən şəxs Ramana qəsəbəsində yaşayan, 2004-cü il təvəllüdlü Məmmədrzayeva Nərmin Rizvan qızıdır. O, aprelin 18-i yaşadığı evdən çıxıb və geri qayıtmayıb. Bunu da oxu: Bakıda baş verən dəhşətli yol qəzaları - VİDEO Sabunçu RPİ-nin əməkdaşları tərəfindən axtarış aparılır. (Ona.az) Bakucity.az
İdman
“Formula-1” SOCAR Azərbaycan Qran-Prisinin ilk yarış günüdür. Bakucity.az xəbər verir ki, uzunluğu altı kilometrdən bir qədər çox olan Bakı trasında hər biri iki pilotla təmsil olunan 10 komanda yarışacaq.  Bakı Şəhər Halqasında “Formula-2” bolidlərinin sərbəst yürüşü, həmçinin, F2 pilotlarının sıralama yarışı keçiriləcək. Bunu da oxu: “Formula-1” zamanı tamaşaçıları nələr gözləyir? Bakı trekində “Formula-1” bolidlərinin birinci və ikinci sərbəst yürüşləri...
Hadisələr
Paytaxta baş verən dəhşətli yol qəzalarının görüntüləri yayılıb. Bakucity.az xəbər verir ki, Daxili İşlər Nazirliyinin yaydığı görüntülərdə yol hərəkət qaydalarını pozan sürücülər və piyadaların dəhşəti qəzaya səbəb olduğu əks olunur.  DİN vətəndaşlara müraciətdə bildirir ki, yol hərəkəti qaydalarına riayət edin: "Özünüzün və başqalarının həyatını təhlükəyə atmayın" Bakucity.az
İdman
Həftəsonu bir-birindən əyləncəli tədbirlər olacaq. Bakucity.az xəbər verir ki, bu həftəsonu baş tutacaq yarış çərçivəsində dənizkənarı bulvar ərazisində yerləşən Əyləncə Zonasında biletli tamaşaçılara bir-birindən maraqlı əyləncə tədbirləri təqdim olunacaq. Bu gündən etibarən Əyləncə Zonasının qapıları tamaşaçıların üzünə açıqdır və əyləncə proqramı saat 21:00-dək davam edəcək. Həftənin digər günlərində - 26, 27 və 28 aprel tarixlərində isə bu zona saat 10...