Bakıda kitab mədəniyyəti - Uşaqlar hansı kitablara üstünlük verir?

Oxumaq, oxumaq, yenə də oxumaq...

Bakının mərkəzi küçələrində çox sayda kitab mağazalarına rast gəlmək olur. Böyük əksəriyyəti dizaynı və kitablarının rəngarəngliyi ilə göz oxşayır. Bəs bu kitabların alıcısı nə qədərdir? Balacalar əsasən hansı kitablara üstünlük verir?

Bakucity.az-ın suallarını “Ali və Nino” kitab mağazasının satış üzrə meneceri Lalə Rəhmanova cavablandırdı:

- Çox sevindirici haldır ki, artıq valideynlər öz uşaqlarına oyuncaqla yanaşı kitab da seçirlər. Bu, deyərdim ki, xeyli sayda əyləncəli-öyrədici, eyni zamanda uşaqların diqqətini çəkə bilən parlaq illustrasiyalı kitabların satışa çıxması ilə əlaqədardır. Azyaşlı oxucularımızın hal-hazırda marağı daha çox fantastika janrında olan kitablaradır deyə, “Persi Cekson”, “Harri Potter” seriyaları və s. daha çox sevilir. 

Heç şübhəsiz ki, bir çoxlarımızın diqqətindən yayınmayan bir detal da kitablara endirim kampaniyalarıdır. Görəsən, bu endirimlər hansı şərtlər çərçivəsində müəyyənləşdirilir? Ən çox alınan, yoxsa əksinə, tələbat olmayan? 

- Müəyyən aralıqlarla daima təkrarladığımız endirimlər əsasən təlabat üzərində qurulur. Məqsədimiz kitabsevər insanları kitaba daha yaxın etmək, kitaba sevginin miqyasını genişlətməkdə qatqımızın olmasıdır. Kampaniyalar zamanı hətta E.Remark, L.Tolstoy, H.Hesse kimi daimi təlabat olan yazarların əsərlərini belə 50-70 % endirimlərlə təqdim edirik. Endirim günləri limitli olduğundan biz buna sadəcə oxucular üçün xoş fürsət kimi yanaşırıq və çalışırıq ki, endirimlər həm çeşid bolluğu, həm də zövq müxtəlifliyi əsasında tərtib olunsun.

Kitab bazarında yaranan canlanma kitabların dizaynı, vərəqlərin keyfiyyətinə görə bir-biri ilə rəqabəti artırır. Rəqabət olan yerdə keyfiyyətli iş olmalıdır. Belə olduğu halda, təbii ki qazanan tərəf alıcı, oxucu kütləsidir. Yaxın bir neçə il öncəyə baxsaq, Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı ölmüşdü, basdıranı yox idi. Lakin son zamanlar istər əsər baxımından, istərsə də rəssam, dizayner əməyi baxımından xeyli irəliləyiş var. Bəs bu qədər zəhmətə dəyərmi? Uşaqlar yerli ədəbiyyat alırlarmı, yoxsa dünya uşaq ədəbiyyatına daha çox tələbat var?

- Dünya ədəbiyyatı say baxımından üstünlük təşkil etdiyinə görə, satışın böyük həcmi də məhz onun üzərinə düşür. Lakin, qeyd edim ki, xalq nağıllarımız da öz aktuallığını qoruyur. Bu baxımdan bizim dörd cilddə, rus, Azərbaycan və ingilis dillərində nəşr etdiyimiz “Azərbaycan xalq nağılları” seriyasını misal çəkə bilərəm. Hal-hazırkı uşaq ədəbiyyatının satış statistikasına baxsaq, görərik ki, ön cərgələrdə “Harri Potter”, “Graffity Fals”, “Safdil Qreq” seriyaları, Roald Dahlın, A. Lindqrenin əsərləri yer alır. Daha sonrakı pillələrdə isə ensiklopediyalar (xüsusən 10 yaşdan yuxarı uşaqlarda), öyrədici vəsaitlər (əksərən məktəbəqədər təlim) gəlir.

Həmçinin oxu: Pərdələri qaldırın: Bakıda yeni teatr mövsümü başlayır - QİYMƏTLƏR

Bəs, görəsən, uşaq ədəbiyyatı yazarlarımız bu barədə nə düşünür? Uşaq ədəbiyyatına maraq hansı vəziyyətdədir?

“Tuflinlər” kitabın müəllifi Amin Sükut: 

- Uşaq ədəbiyyatına maraq get-gedə artır, inkişaf edir, lakin bu artım, bu inkişaf ləng artım, ləng inkişafdır. Uşaqları  normativə salıblar, sinifdən xaric oxuya nə vaxt var, nə də maraq. Hekayə-nağıl kitabları oxunur, hətta satılır da. Ancaq uşaq şeirlərinə təlabat çox aşağı səviyyədədir. Bir tərəfdən də “modern uşaqlara” klassik uşaq mətnləri maraqlı deyil. Biz də ciddi cəhdlə çalışırıq mətnləri müasirləşdirək və uşaq dilinə uyğunlaşdıraq. Bu uyğunlaşdırma “cici-bici” tərzində deyil, daha fərqli süjetdə, hətta deyərdim mürəkkəb kompozisiyada olmaldır. 

Uşaq ədəbiyyatı yazarı Sevinc Nuruqızı:

- Müasir dövrdə uşaq ədəbiyyatı hələ də ədəbiyyatın problemli sahəsi olaraq qalır. Bu sahə müəlliflərin diqqətini cəlb etmir, naşirlərin maraq dairəsində deyil, sponsorlara “heç nə vəd etmir”. Uşaq ədəbiyyatı təkcə ədəbi böhran yaşamır, texnologiyaların inkişafi ilə bu ədəbi növ həm də ciddi texnoböhran yaşayır. Ailələrdə kitaba meyl azalır. Uşaq nümunədən bəhrələnəndir. Ailədə mütaliə nümunəsi olmadan uşağı mütaliəyə həvəsləndirmək çətindir. Bütün güc təhsil müəssisələrinə düşür. Yəni bağça, məktəb və s.

Məktəblərdə isə dərs yükünün ağırlığı uşaq ədəbiyyatına vaxt güzəşti etmir... Və nəticədə uşaq ədəbiyyatı xaotik, planlaşdırılmamış, kortəbii şəkildə - bu, ədəbi növdə boşluq hiss edən işbazların, səriştəsiz cızmaqaraçıların, pulu çox və uşaq üçün yazmaq potensialı sıfır olanların əlində oyuncağa çevrilir. Uşaq ədəbiyyatı adı altında nəşr edilən kitabların əksəriyyəti aldadıcı zahiri görünüşdən başqa heç nə vəd etmir. Burada ciddi, istedadlı, qəlbən və ruhən uşaq olmağı bacaran yazarlar barmaqla sayılacaq qədərdir. Uşaq ədəbiyyatı və üstəgəl uşaqlar üçün tərcümə ədəbiyyatı olduqca zəif inkişaf prosesi məqamındadır. Müasir dünya ədəbiyyatı nümunələri tərcümə edilmir və yaxud çox az tərcümə edilir. Bu, sürət dövrünün uşağı üçün mütaliə kasadlığı və ləngiməsi yaradacaq haldır. Və çox təəssüf ki, biz bununla üz-üzəyik.

Ətrafda ən müxtəlif əyləncələri olan uşağa ədəbi nümunənin ən nadirini ən böyük ustalıqla təqdim etmək lazımdır ki, uşaq öz rəngbərəng dünyasından ayrılıb kitaba nəzər salsın, onu əllərinə alsın, onu sinəsinə sıxsın... Və oxusun...

“Donu qırmızı” kitabının müəllifi Sevinc Elsevər:

- Uşaq ədəbiyyatına maraq nə çox yüksək, nə də çox aşağı səviyyədədir. Maraq var, amma təbii ki, azdır. Bu ədəbiyyata maraq göstərən valideynlər o valideynlərdir ki, onlar intellektlidirlər və kitabın dəyərini başa düşürlər ki, kitabla böyüyən uşağın gələcəyi digərlərinə nisbətən daha parlaq olur. Bu cür insanlarımız da nə yazıq ki, azdır. Aşağı yaş qrupuna aid olan uşaqlara kitab alan valideynlər daha çoxdur, nəinki orta yaş qrupuna aid olan uşaqlara. Orta yaş qrupu olan uşağı daha çox qrammatikaya, riyaziyyata, bir sözlə texniki fənlərə yönləndirməyə çalışırlar. Lakin anlamaq istəmirlər ki, uşağa ədəbiyyat da lazımdır. O valideynlərin tək düşündüyü budur ki, uşaqları dərslərdən 5 alsın və 700 bal yığıb ali məktəbə qəbul olsun. 

Problemin digər üzü də odur ki, valideynlər yalnız dərsliyə adı düşən müəllifləri tanıyırlar, və bu kitablarla rastlaşanda almağa çalışırlar. Digərləri haqda isə düşünürlər ki, əlinə qələm düşən kitab yazır. Çox təəssüf ki, günümüzdə Azərbaycan yazıçısına inamsızlıq mövcuddur, və bu fikri cəmiyyətə təbliğ edənlər də nə yazıq ki, ömründə bir kitab belə oxumayan adamlardır. Uşaq kitab istədiyi halda valideynin almamasının da şahidi olmuşam, özü də imkanı ola-ola. Deməyim budur ki, uşaq ədəbiyyatının hazırki durumu bərbaddır. Müəlliflərin kitablarını kitabxanalara paylamırlar ki, uşaq oxumaq istəyəndə pul verib ala bilməsə də, heç olmasa kitabxanadan alıb oxusun.

Arzu Murad

Bakucity.az

Bakı kitab oxumaq
Əgər səhv görmüsünüzsə, mətndə səhvi seçin və Ctrl+Enter sıxaraq redaksiyaya göndərin

Şərhlər

Siyasət
Azərbaycanda koronavirusdan daha 9 nəfər vəfat edib. Azərbaycanda 542 yeni koronavirus infeksiyasına yoluxma faktı qeydə alınıb, 465 nəfər müalicə olunaraq sağalıb və evə buraxılıb. BakuCity.az xəbər verir ki, bu barədə Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargah məlumat yayıb. COVID-19 üçün götürülən analiz nümunələri müsbət çıxmış 9 nəfər vəfat edib. Hazırkı dövrədək ölkəmizdə 21 916 nəfərin koronavirus infeksiyasına yoluxması faktı müəyyən edilib, onlar...
İdman
Ötən mövsüm Azərbaycan Premyer Liqasını II və III pillədə başa vuran "Neftçi" və "Keşlə" klubları medallarına qovuşublar. BakuCity.az xəbər verir ki, Peşəkar Futbol Liqasının (PFL) prezidenti Ramin Musayev və qurumun Mətbuat və İctimaiyyətlə Əlaqələr Departamentinin rəhbəri Aslan Şahgəldiyev əvvəlcə "Keşlə"nin bazasında olublar. PFL rəsmiləri bürünc medalları klubun prezidenti Zaur Axundova təqdim ediblər. Onlar daha sonra isə "Neftçi"nin bazasına yollanar...
Cəmiyyət
Bakının “kimsəsiz” çimərlikləri fotoşəkillərdə. Ölkə ərazisində Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsasən, yeni növ koronavirus (COVID-19) infeksiyasının yayılma sürətinin azaldılması, habelə onun törədə biləcəyi fəsadların minimuma endirilməsi məqsədilə xüsusi karantin rejimi sərtləşdirilib. BakuCity.az xəbər verir ki, karantin rejimində kimsəsizliyə məhkum olan məkanlardan biri də çimərliklərdir. "Oxu.Az"ın fotoqrafı Bakıda yerləşən bir neçə çimərlikd...
Cəmiyyət
İbadulla Ağayev Azərbaycanın baş epidemioloqu vəzifəsindən istefa verib. BakuCity.az xəbər verir ki, bu barədə İ. Ağayev özü bildirib. İ. Ağayev deyib ki, öz istəyi ilə ərizə yazaraq bu vəzifədən gedib: “1976-cı ildən Azərbaycan Tibb Universitetində işləyirəm. 1992-ci ildən isə ATU-da professor, kafedra müdiriyəm. Həmçinin Əməkdar müəllim, Əməkdar elm xadimiyəm. 1991-ci il, ya da 1992-ci ildən ictimai əsaslarla baş epidemioloq oldum. İctimai əsaslarla işlə...
Ekologiya
Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi əhaliyə xəbərdarlıq edib. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında iyulun 9-u günün ikinci yarısından 11-i axşamadək şimal-qərb küləyinin 15-18, arabir 20-23 m/s-dək güclənəcəyi gözlənilir. Havanın temperaturu tədricən 6-8 dərəcə aşağı enəcək. İyulun 9-u axşamdan 12-si gündüzədək Azərbaycanın şimal və qərb rayonlarından başlayaraq ölkə ərazisində hava şə...
Kriminal
Yasamal qəbiristanlığında molla BAKU.TV-nin əməkdaşına hücum edib. Dünən BAKU.TV-nin əməkdaşları Yasamal rayonu ərazisində yerləşən və Yasamal qəbiristanlığı kimi tanınan ərazidə çəkiliş aparıblar. BakuCity.az xəbər verir ki, çəkiliş zamanı qəbiristanlıqda mollalıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxs kanalın operatoruna hücum edib. Operator Elgün Hümbətova müxtəlif bədən xəsarətləri yetirilib. Əməkdaşlarımıza hücum edən şəxs hətta başqalarına da zəng edərək hə...
Cəmiyyət
"Evdə müalicə alanlar ən azı sutkada 30 ml/kq maye qəbul etməlidir". "Evdə müalicə alanlar ən azı sutkada 30 ml/kq maye qəbul etməlidir. Bu, ən minimal fizioloji tələbatdır. 37 dərəcə temperaturdan yuxarı hər 1 dərəcə Selsi üçün əlavə 250 ml maye tələb olunur. Mayenin yetərsiz qəbulu temperatursalıcı maddələrin effektsiz olmasına, bəlğəmin çətin ifrazına, qanın qatılaşmasına səbəb olur". BakuCity.az xəbər verir ki, bu sözləri tanınmış həkim reanimatoloq Şa...
Ekologiya
Bakıda 9 iyulda gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında havanın dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Cənub-qrəb küləyi gündüz mülayim şimal-qərb küləyi ilə əvəz olunacaq.  Havanın temperaturu Abşeron yarımadasında gecə 22-26, gündüz 34-39, Bakıda gecə 23-25, gündüz 37-39 dərəcə isti olacaq.  Atmosfer  təzyiqi normadan...
Cəmiyyət
Yas mərasimləri hansı formada keçirilməlidir? İslam dininə əsasən insan vəfat etdikdən sonra onun lazımi qaydada dəfni həyata keçirilməlidir. Bunu etdikdən sonra başqa heç nəyə ehtiyac qalmır. BakuCity.az xəbər verir ki, bunu Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Mübariz Qurbanlı deyib. M.Qurbanlı bildirib ki, vəfat edən insan dəfn edilir, mərasim də məzarlıqda həyata keçirilir: “Dində insanın dəfnində çox və ya az adamın iştirakı məsələsi yoxdu...