Bakıda da erkən nikah halları çoxalır? - ARAŞDIRMA

“Bəzən erkən nikah probleminin kökündə adət-ənənə, iqtisadi məsələlərin dayandığı deyilir. Mən isə düşünürəm ki, bunun kökündə sadəcə savadsızlıq dayanır”. 

Bunu BakuCity.az-a açıqlamasında hüquqşunas Ellada Bayramova deyib.

Onun sözlərinə görə, erkən nikahlara səbəb ölkədə, xüsusilə, bölgələrdə təhsil səviyyəsinin aşağı olmasıdır:

“Erkən nikah yaşı 18-dən az olan və ya yeniyetmələrin nikaha daxil olmasına deyilir. İnsan Hüquqları Bəyannaməsinin 16-cı maddəsində isə yetkinlik yaşına çatmış kişilər və qadınlar heç bir irqi, milli və ya dini məhdudiyyət olmadan bir-biri ilə evlənmək və ailə qurmaq hüququna malikdirlər. Nikah könüllü olmalıdır ki, sonu boşanma ilə nəticələnməsin. Son zamanlar paytaxtda boşananlar arasında erkən nikaha daxil olmuşlar da çoxluq təşkil edir. Məhz buna görə də aşağı yaşda evlənənlərin çoxalması ilə bağlı fikir formalaşır. 

Hazırda isə erkən nikaha daxil olma halları Bakıda və Azərbaycanın digər şəhərlərində nisbətən azdır. Bölgələrdə və Bakı kəndlərində isə bu hal getdikcə çoxalmaqdadır.

Ölkədə təhsil səviyyəsi elə hal alıb ki, 12-15 yaşlı qız uşaqlarının məktəbdən uzaqlaşdırılaraq erkən nikaha təhrik edilməsinə ətrafdakı insanlar göz yumur. Hətta ölkədə elə məktəb direktorları var ki, öz gəlinlərinin 15-16 yaşında olduğunu etiraf edirlər”. 

E.Bayramova bildirib ki, rəhbərlik etdiyi təhsil müəssisəsində yüzlərlə yeniyetmə qız oxuduğu halda belə ziyalıların ailəsində erkən nikah qeydə alınırsa, o zaman təhsilsiz və dünyagörüşü bəsit olan ailələrdən nəsə gözləmək olmaz:  

“Dövlət bu məsələlərə ciddi nəzarət etməli, tədbirlər görməlidir. Çünki erkən nikahlar yalnız polisə müraciət edildikdə qanunla tənzimlənir. Lakin bu tənzimlənməyə də qarşısı əqli cəhətdən tam inkişaf etməmiş, nikaha cəlb olunan qızın polis idarəsində ərizə yazaraq nikaha razılıq verməsi mane olur. Ona görə də dağılan ailələr arasında erkən nikaha daxil olanların sayının çox olması faktı hər şeyi açıq-aşkar göstərir”.

Psixoloq Limunət Əmrahlının fikrincə isə erkən nikahların baş verməsinin iki mühüm səbəbi var - sosial və psixoloji. Sosial səbəb valideynlərin mədəniyyətdən gələn ənənələri hələ də stereotipik qaydada davam etdirmələri, qızları tez ərə verərək “üz qarasından”, “duz yükündən” qurtarmaq cəhdləridir: 

“Ürək ağrısı ilə qeyd edirəm ki, biz hələ 100 il əvvəlki vəziyyətdən irəli gedə bilmirik. Baxın, o zaman Y.V.Çəmənzəminli “Ana və analıq” povestində yazırdı: “Filankəs oğluna qız almağa getdi” deyirlər. Qızı şey kimi alıb-verirlər. Oğlanlar qızları aldıqda onu özlərinə mal hesab edirlər. Qızları bizdə çox vaxt uşaqlıqda ərə verirlər. Bu şərait içində elmsiz və qapalı qızlar asudə dolanmağa müstəqil deyillər”.

İkincisi, qeyd etdiyim kimi, psixoloji amildir. Atalar, qardaşlar, yəni ailədəki kişilər öz cinsi tələbatlarından, şəhvət, ehtiras hissindən çıxış edərək belə düşünürlər ki, hər an onların evindəki qız uşağı “yolunu aza”, kiminləsə görüşə bilər və ya kimsə onu qaçırar. Və ya yaşı keçər, evdə qalıb “un çuvalına tay olar”. Yəni mədəniyyətimizdə bu faktı təsdiq edən çoxsaylı nümunələr var”.

Psixoloq təəssüf hissi ilə qeyd edir ki, dövlət qurumları, xüsusilə, təhsil sistemi və hüquq-mühafizə orqanları məsələyə laqeyd yanaşırlar. Nəticədə, belə erkən ailə qurmuş qızlar özləri kimi savadsız övlad böyüdür, onun sağlamlığının qeydinə qala bilmirlər və s.

Qərbdə vəziyyət necədir?

Avsraliya, Avstriya, Belarus, Boliviya, Braziliya, Bolqarıstan, Kanada, Çili, Kuba, Çex Respublikası, Almaniya, Fici, İrlandiya, İngiltərə, İtaliya, İspaniya, İsrail, Macarıstan, Kosova, Makedoniya, Malta, Meksika, Niderland, Norveç, Peru, Portuqaliya, Rusiya, Serbiya, Portuqaliya, Zimbabvedə isə 16 yaşında nikah bağlamağa icazə verilir.

50 ştatı olan ABŞ-ın isə 27-sində evlənmək üçün hər hansı yaş həddinin müəyyən edilmədiyi məlum olub.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda nikah yaşı 18 yaş müəyyən olunub. Üzrlü səbəblər olduqda isə nikaha daxil olmaq istəyən və nikah yaşına çatmamış şəxslərin yaşadıqları ərazinin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı onların xahişi ilə nikah yaşının 1 ildən çox olmayaraq azaldılmasına icazə verə bilər.

Ramilə Qardaşxanqızı

BakuCity.az

Bakı erkən nikah
Əgər səhv görmüsünüzsə, mətndə səhvi seçin və Ctrl+Enter sıxaraq redaksiyaya göndərin

Şərhlər

Şərhlər ünsiyyət, müzakirə və maraqlı sualların aydınlaşdırılması üçün nəzərdə tutulub

Cəmiyyət
Azərbaycan Respublikasında 10-dan çox insanda yeni koronavirus (COVID-19) infeksiyasına yoluxma faktı qeydə alınıb Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan BakuCity.az-a verilən məlumata görə, 17 yeni koronavirusa yoluxma faktı qeydə alınıb, 1 nəfər vəfat edib. 1951-ci il təvəllüdlü Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı ağır gedişli iki tərəfli pnevmoniya, üçüncü dərəcə tənəffüs çatışmazlığından əziyyət çəkmiş, xəstənin anamnezində ürəyin işemik xəstə...
Cəmiyyət
Koronavirusa görə parklarda skamyalar yığışdırılıb Bakı və Sumqayıt şəhərləri ərazisində yerləşən parklarda insanların oturması üçün nəzərdə tutulan skamyalar tərsinə çevrilib. BakuCity.az "Report"a istinadən xəbər verir ki, buna səbəb koronavirus infeksiyasının qarşısının alınması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər çərçivəsində insanların sıxlığını tənzimləmək məqsədilə bütün bulvar, park və istirahət məkanlarına girişin məhdudlaşdırılmasıdır. Qeyd...
Siyasət
ABŞ koronavirusla mübarizə üçün Azərbaycana 1,7 milyon dollar ayırıb COVID-19 virusunun yayılması ilə mübarizə üçün ABŞ Dövlət Departamenti və ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi (USAID) Azərbaycana tibbi yardım məqsədilə 1,7 milyon dollar həcmində yardım ayırıb. Bu barədə BakuCity.az ABŞ-ın Azərbaycandakı səfirliyindən məlumat verilib. Vəsait laboratoriya sistemlərinin hazırlanması, yeni yoluxma hallarının aşkarlanmasında və əsaslı nəzarət işlərinin aparılma...
Ekologiya
29 martda gözlənilən hava şəraiti Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, martın 29-da Bakıda və Abşeron yarımadasında havanın dəyişkən buludlu olacağı,  arabir tutulacağı,əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir.  Gecə və səhər bəzi yerlərdə duman, axşam çiskin olacağı ehtimalı var. Şimal küləyi gündüz cənub küləyi ilə əvəz olunacaq. Havanın temperaturu  Abşeron yarımadasında gec...
Cəmiyyət
Avtobuslarında yeni qaydaların tətbiqinə başlanılıb Xüsusi karantin rejimində sosial məsafə saxlanılmasının əhəmiyyətini nəzərə alaraq, “BakuBus” MMC-nin istismarında olan müntəzəm marşrut avtobuslarında yeni qaydaların tətbiqinə başlanılıb. Bakı Nəqliyyat Agentliyindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, qaydalara əsasən, mövcud epidemik vəziyyət nəzərə alınmaqla avtobuslardakı oturacaq yerlərinin yarısında sosial məsafənin saxlanılması ilə bağlı elan vu...
Mədəniyyət
Mədəniyyət Nazirliyi televiziya kanallarına müraciət edib BakuCity.az-ın məlumatına görə, müraciətdə deyilir: "Bu günlər koranavirus təhlükəsinin ölkəmizdə daha geniş yayılmaması və əhalinin sağlamlığının qorunması məqsədilə hökumət tərəfindən tətbiq edilən sosial izolyasiya və karantin tədbirləri ilə yanaşı, insanların evdə qalmasını və ictimai ünsiyyətin minimuma endirilməsini təşviq edən müxtəlif mədəni təşəbbüs və layihələr də həyata keçirilməkdədir. M...
Cəmiyyət
"Evdə temperaturumun qalxdığını hiss edən zaman təcili tibbi yardıma müraciət etdim" BakuCity.az xəbər verir ki, bunu Füzuli rayonunun keçmiş polis rəisi, Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı olmuş Bünyad Məmmədov AzTV-yə müsahibəsində deyib. Koronavirusa yoluxmuş 72 yaşlı B.Məmmədov xəstəxanalardan birinin xüsusi təhlükəli infeksiya şöbəsində müalicə alır. O bildirib ki, daha sonra həkimlər onu xəstəxanaya aparıblar: "Dövlətin qoyduğu qanunlara riayət edilmə...
Hadisələr
Bakıda ölümlə nəticələnən yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib BakuCity.az xəbər verir ki, bu barədə Fövqəladə Hallar Nazirliyinin mətbuat xidməti məlumat yayıb.  Bildirilib ki, Nizami rayonunda “Mercedes” markalı minik avtomobili və “KamAZ” markalı yük maşını toqquşub. Hadisə yerinə cəlb olunan Xüsusi Riskli Xilasetmə Xidmətinin müvafiq xilasetmə qüvvələri bir nəfərin (şəxsiyyəti dəqiqləşdirilir) meyitini və müxtəlif xəsarətlər alaraq, sıxılı vəziyyətdə qalan...
Biznes
Azərbaycan bazarında elektromobillərə tələbat böyük deyil. BakuCity.az xəbər verir ki, bunu Trend-ə Maşın və Avadanlıq İstehsalçıları Assosiasiyasının sədri Emin Axundov deyib. Onun sözlərinə görə, elektromobillər Azərbaycan üçün ona görə səmərəli deyil ki, bu maşınlar üçün müvafiq infrastruktur yoxdur: "Yeni elektrokarın qiyməti 20 min dollardan çoxdur. Onlar hələlik qış aylarında adekvat işləmir. Amma Azərbaycan yaxın gələcəkdə elektromobillərdən istifad...