Bakıda da erkən nikah halları çoxalır? - ARAŞDIRMA

Bakıda da erkən nikah halları çoxalır? - ARAŞDIRMA

“Bəzən erkən nikah probleminin kökündə adət-ənənə, iqtisadi məsələlərin dayandığı deyilir. Mən isə düşünürəm ki, bunun kökündə sadəcə savadsızlıq dayanır”. 

Bunu BakuCity.az-a açıqlamasında hüquqşunas Ellada Bayramova deyib.

Onun sözlərinə görə, erkən nikahlara səbəb ölkədə, xüsusilə, bölgələrdə təhsil səviyyəsinin aşağı olmasıdır:

“Erkən nikah yaşı 18-dən az olan və ya yeniyetmələrin nikaha daxil olmasına deyilir. İnsan Hüquqları Bəyannaməsinin 16-cı maddəsində isə yetkinlik yaşına çatmış kişilər və qadınlar heç bir irqi, milli və ya dini məhdudiyyət olmadan bir-biri ilə evlənmək və ailə qurmaq hüququna malikdirlər. Nikah könüllü olmalıdır ki, sonu boşanma ilə nəticələnməsin. Son zamanlar paytaxtda boşananlar arasında erkən nikaha daxil olmuşlar da çoxluq təşkil edir. Məhz buna görə də aşağı yaşda evlənənlərin çoxalması ilə bağlı fikir formalaşır. 

Hazırda isə erkən nikaha daxil olma halları Bakıda və Azərbaycanın digər şəhərlərində nisbətən azdır. Bölgələrdə və Bakı kəndlərində isə bu hal getdikcə çoxalmaqdadır.

Ölkədə təhsil səviyyəsi elə hal alıb ki, 12-15 yaşlı qız uşaqlarının məktəbdən uzaqlaşdırılaraq erkən nikaha təhrik edilməsinə ətrafdakı insanlar göz yumur. Hətta ölkədə elə məktəb direktorları var ki, öz gəlinlərinin 15-16 yaşında olduğunu etiraf edirlər”. 

E.Bayramova bildirib ki, rəhbərlik etdiyi təhsil müəssisəsində yüzlərlə yeniyetmə qız oxuduğu halda belə ziyalıların ailəsində erkən nikah qeydə alınırsa, o zaman təhsilsiz və dünyagörüşü bəsit olan ailələrdən nəsə gözləmək olmaz:  

“Dövlət bu məsələlərə ciddi nəzarət etməli, tədbirlər görməlidir. Çünki erkən nikahlar yalnız polisə müraciət edildikdə qanunla tənzimlənir. Lakin bu tənzimlənməyə də qarşısı əqli cəhətdən tam inkişaf etməmiş, nikaha cəlb olunan qızın polis idarəsində ərizə yazaraq nikaha razılıq verməsi mane olur. Ona görə də dağılan ailələr arasında erkən nikaha daxil olanların sayının çox olması faktı hər şeyi açıq-aşkar göstərir”.

Psixoloq Limunət Əmrahlının fikrincə isə erkən nikahların baş verməsinin iki mühüm səbəbi var - sosial və psixoloji. Sosial səbəb valideynlərin mədəniyyətdən gələn ənənələri hələ də stereotipik qaydada davam etdirmələri, qızları tez ərə verərək “üz qarasından”, “duz yükündən” qurtarmaq cəhdləridir: 

“Ürək ağrısı ilə qeyd edirəm ki, biz hələ 100 il əvvəlki vəziyyətdən irəli gedə bilmirik. Baxın, o zaman Y.V.Çəmənzəminli “Ana və analıq” povestində yazırdı: “Filankəs oğluna qız almağa getdi” deyirlər. Qızı şey kimi alıb-verirlər. Oğlanlar qızları aldıqda onu özlərinə mal hesab edirlər. Qızları bizdə çox vaxt uşaqlıqda ərə verirlər. Bu şərait içində elmsiz və qapalı qızlar asudə dolanmağa müstəqil deyillər”.

İkincisi, qeyd etdiyim kimi, psixoloji amildir. Atalar, qardaşlar, yəni ailədəki kişilər öz cinsi tələbatlarından, şəhvət, ehtiras hissindən çıxış edərək belə düşünürlər ki, hər an onların evindəki qız uşağı “yolunu aza”, kiminləsə görüşə bilər və ya kimsə onu qaçırar. Və ya yaşı keçər, evdə qalıb “un çuvalına tay olar”. Yəni mədəniyyətimizdə bu faktı təsdiq edən çoxsaylı nümunələr var”.

Psixoloq təəssüf hissi ilə qeyd edir ki, dövlət qurumları, xüsusilə, təhsil sistemi və hüquq-mühafizə orqanları məsələyə laqeyd yanaşırlar. Nəticədə, belə erkən ailə qurmuş qızlar özləri kimi savadsız övlad böyüdür, onun sağlamlığının qeydinə qala bilmirlər və s.

Qərbdə vəziyyət necədir?

Avsraliya, Avstriya, Belarus, Boliviya, Braziliya, Bolqarıstan, Kanada, Çili, Kuba, Çex Respublikası, Almaniya, Fici, İrlandiya, İngiltərə, İtaliya, İspaniya, İsrail, Macarıstan, Kosova, Makedoniya, Malta, Meksika, Niderland, Norveç, Peru, Portuqaliya, Rusiya, Serbiya, Portuqaliya, Zimbabvedə isə 16 yaşında nikah bağlamağa icazə verilir.

50 ştatı olan ABŞ-ın isə 27-sində evlənmək üçün hər hansı yaş həddinin müəyyən edilmədiyi məlum olub.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda nikah yaşı 18 yaş müəyyən olunub. Üzrlü səbəblər olduqda isə nikaha daxil olmaq istəyən və nikah yaşına çatmamış şəxslərin yaşadıqları ərazinin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı onların xahişi ilə nikah yaşının 1 ildən çox olmayaraq azaldılmasına icazə verə bilər.

Ramilə Qardaşxanqızı

BakuCity.az

Bakı erkən nikah
Əgər səhv görmüsünüzsə, mətndə səhvi seçin və Ctrl+Enter sıxaraq redaksiyaya göndərin
Şərhlər