"Azad qadın" heykəlinin tarixçəsi: yubiley abidəsi, heykəltəraşın tamamlanmamış işi - FOTO

Heykəl Azərbaycan qadınının səmimiliyini, özünəinamını göstərir

BakuCity.az “Bakı heykəlləri” rubrikasında heykəltəraş, Azərbaycanın Xalq rəssamı, iki dəfə SSRİ Dövlət mükafatı laureatı, SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının müxbir üzvü Fuad Əbdürrəhmanovun “Azad qadın” heykəlindən bəhs edib.

Bu məqsədlə paytaxt heykəlləri haqqında geniş məlumata sahib, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Samir Sadıqova müraciət etdik.

Sənətşünasın fikrincə, F.Əbdürrəhmanov portretini yaratdığı hər bir insanın ən yaxşı cəhətlərini əsərində göstərmək istəyib. Elə buna görə də onun obrazları dərin fərdi xüsusiyyətlərə malikdir:

“Heykəltəraş Azərbaycan qadınının ən yaxşı xüsusiyyətlərini “Azərbaycanlı qadın” (1951) və “Azadlıq” heykəllərində (1957) təcəssüm etdirib.

O, 1951-ci ildə hazırladığı “Azərbaycanlı qadın” əsərində xarakter və ümumiləşdirmə xüsusiyyətlərindən geniş istifadə edərək son dərəcə yüksək ideyalı bir mövzunu dolğun əks etdirib. Azərbaycan qadınının zülm və əsarətdən xilas olub birdəfəlik azadlıq yoluna çıxması kimi mühüm bir ideyanı əks etdirməyi qarşısına məqsəd qoyan müəllif burada istəyinə nail olmaq üçün vaxtilə görkəmli yazıçı-dramaturq Cəfər Cabbarlının “Sevil” pyesində verdiyi çox tutarlı bir səhnədən - ömür boyu daim qeyri-bərabərlik məhrumiyyətlərinə məruz qalan Sevilin, nəhayət, çox keşməkeşlərindən sonra çadrasını ataraq işıqlı gələcəyə doğru üz tutmasından ustalıqla istifadə edib, bunu obrazın açılması üçün əsas götürüb. Heykəltəraş bu məqamı “Sevil”dən götürsə də, əlbəttə, bu hadisəyə ümumiləşmə xarakteri də aşılaya bilib”.

S.Sadıqovun sözlərinə görə, müəllifin əsər üzərindəki digər başlıca müvəffəqiyyəti həm də onunla izah olunur ki, o, xarakteri aydın, canlı verməklə bərabər, həm də onu bir sənət əsəri kimi əsl gözəllik, zəriflik, səmimiyyət və həyatsevərlilik rəmzinə çevirməyə nail olub:

“Dövrün adət-ənənələrinə uyğun olaraq obraz tam geyimdə olsa da, bədəninin münasibliyi, üzündə və gözlərindəki məlahət, başındakı zülmət çadranı geriyə atan qollarının hərəkətindəki təbii qadın zərifliyi onu hərtərəfli xarakterizə edir, daha çox sevdirirdi. “Azərbaycanlı qadın” birinci dəfə 1951-ci ildə tamamlanıb gipsdən hazırlansa da, heykəltəraş bu əsər üzərində dönə-dönə işləyərək onu daha da təkmilləşdirib”.

Abidəyə ikinci dəfə həyat verilib

Abidə 1957-ci ilədək olan müddətdə tuncdan tökülmək üçün yenidən hazırlanıb və özünə ikinci həyat qazanıb.

Dosent davam edir:

“Azadlıq” adlanan bu kompozisiya özündən əvvəlki “Azərbaycan qadını” ilə birlikdə R.Mustafayev adına Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində nümayiş etdirilib. 

Buna baxmayaraq, F.Əbdürrəhmanov əsər üzərindəki işlərini tamamlanmış hesab etməyib. Qısa müddət sonra o, abidənin Azərbaycanda inqilab və qadın azadlığı mövzusunun rəmzi kimi ucaldılması üçün onun iri həcmli forması üzərində çalışmağa başlayıb”.

Heykəl 1959-cu ildə Leninqradda (indiki Sankt-Peterburq) tuncdan tökülərək Bakıya gətirilib. Abidə 1960-cı ildə - Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulmasının 40 illiyinin geniş qeyd olunduğu bir vaxtda Bakının mərkəzi küçələrində, üç tərəfdən sıx gediş-gəliş olan yerdə ucaldılıb.

“Azad qadın”dan doğan ideya və məzmun daha təsirlidir”

Sənətşünas qeyd edir ki, əsər üçün memar Mikayıl Hüseynovun layihəsi əsasında hazırlanmış kürsülüyün forma və üslubunu əvvəlki heç bir abidənin kürsülük xüsusiyyətləri ilə müqayisə etmək olmazdı. Burada mavi rəngli uzun, dördkünc qranit abidəni yüksəklərə qaldırıb daha baxımlı edir, sanki özü nəzərə çarpmadan bütün diqqətin yuxarıdakı obraza cəlb olunmasına xidmət edirdi. “Azad qadın”ın estetik gözəlliyi nə qədər gözoxşayan olsa da, ümumiyyətlə, ondan doğan ideya və məzmun daha təsirli idi: 

“Bu əsərlər müxtəlif vaxtlarda yaradılsa da, hər ikisi sənətkarın keçmiş və müasir dövr haqqındakı düşüncələri ilə bağlıdır. Bu heykəllərin mövzusu da bir-birinə yaxındır, onlar əsrlər boyu davam edən əsarətdən qadınların xilas olunmasını, qadın azadlığını tərənnüm edir. F.Əbdürrəhmanov azad, iradəli, təmkinli qadın obrazının təcəssümü olan “Azərbaycanlı qadın” heykəlində qadınlarımıza xas olan ən səciyyəvi xüsusiyyətləri – onların səmimiliyini, özünəinamı, qadın lətifliyini, daxili məharətini göstərir”. 

Qeyd edək ki, heykəltəraş F.Əbdürrəhmanovla M.Hüseynov bu abidəni birlikdə işləyib, abidə üçün münasib yer seçiblər. Abidə Cəfər Cabbarlı küçəsi ilə Z.Əhmədbəyov küçəsinin kəsişdiyi yerdə, indi Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin yerləşdiyi binanın qarşısında, kiçik bağçada ucaldılıb. Çadrasını atan azərbaycanlı qadının ifadəli, gözəl və dəqiq silueti müxtəlif nöqtələrdən aydın görünür.

Ramilə Qardaşxanqızı

Foto: Nicat Alili

BakuCity.az

Bakı heykəl "Azad qadın"
Əgər səhv görmüsünüzsə, mətndə səhvi seçin və Ctrl+Enter sıxaraq redaksiyaya göndərin
Hələ heç kim məsləhət bilməyib

Şərhlər

Şərhlər ünsiyyət, müzakirə və maraqlı sualların aydınlaşdırılması üçün nəzərdə tutulub

Biznes
Barama İnnovasiya və Sahibkarlıq Mərkəzinin ilk Pre-akselerasiya proqramının son seçim mərhələsi baş tutub 25 yanvar tarixində İnnovasiyalar Agentliyinin nəznində fəaliyyət göstərən Barama İnnovasiya və Sahibkarlıq Mərkəzinin ilk Pre-akselerasiya proqramının son seçim mərhələsi baş tutub. BakuCity.az xəbər verir ki, Pre-akselerasiya proqramına seçim turu 2 mərhələdən ibarət olub və müraciət edən 45 komandadan cəmi 10 -u seçilərək finala vəsiqə qazana bili...
Cəmiyyət
Ayın 30-dan tətbiq olunacaq Bakıda daha bir marşrut xətti üzrə avtobuslarda gediş haqqının nağdsız-vahid kart sistemi ilə ödənilməsi mümkün olacaq. Bakı Nəqliyyat Agentliyindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, 30.01.2020-ci il tarixindən 67 nömrəli marşrut xətti üzrə hərəkət edən avtobuslarda gediş haqqı BakıKart vasitəsilə ödəniləcək. Qeyd edək ki, digər müntəzəm marşrut xətləri üzrə də nağdsız ödəniş sisteminə keçidlə bağlı işlər davam etdirilir. İş...
Ekologiya
Səhər duman olacaq Yanvarın 26-da Bakıda hava dəyişkən buludlu, əsasən yağmursuz olacaq. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, səhər bəzi yerlərdə duman olacaq. Mülayim cənub-qərb küləyi axşam şimal küləyi ilə əvəz olunacaq. Havanın temperaturu Abşeronda gecə 1° şaxatdan 2°-dək isti, gündüz 7-10° isti, Bakıda gecə 0-2° isti, gündüz 7-9° isti olacaq. Atmosfer təzyiqi normadan...
İdman
İlin sonuna kimi Bakı klubunda olacaq “Zirə” klubu heyətini yeni futbolçu ilə gücləndirib. BakuCity.az xəbər verir ki, komanda George Antonla razılığa gəlib. 27 yaşlı moldovalı yarımmüdafiəçi ilə növbəti mövsümün sonuna kimi müqavilə imzalanıb. Qeyd edək ki, George Anton Moldova millisinin də üzvüdür. O, daha əvvəl ölkəsində “Zimbru” və “Şerif” klublarının da şərəfini qoruyub. BakuCity.az
Cəmiyyət
Quduzluq əlaməti olub Bakıda azyaşlı it dişləməsindən sonra dünyasını dəyişib. BakuCity.az Trend-ə istinadən məlumat verir ki, hadisə Xəzər rayonu, Qala qəsəbəsi, Xaşaxuna yaşayış massivində qeydə alınıb. Belə ki, 4-cü sinif şagirdi Ömərov Poladı ötən ay küçədə sahibsiz it dişləyib. Həmin vaxt uşaq yaxınları tərəfindən xəstəxanaya çatdırılıb və ona yardım göstərilib. Qonşuların bildirdiyinə görə, uşaqda quduzluq əlaməti olduğu üçün o, ötən gün dünyasını də...
Cəmiyyət
10-a yaxın sürücü cərimələnib Bakıda avtomobilin dövlət qeydiyyat nişanlarını gizlədən sürücülər cərimələnib. BakuCity.az xəbər verir ki, sosial şəbəkələrdə paytaxtın 28 May küçəsində bir neçə nəqliyyat vasitəsinin Bakı Nəqliyyat Agentliyinin (BNA) kameralarından yayınmaq üçün dövlət qeydiyyat nişanlarını gizlətməsini əks etdirən görüntülər yayılıb. BNA-nın mətbuat katibi Mais Ağayev APA-ya bildirib ki, dayanma-durma qaydalarını pozaraq cərimədən yayınmaq...
Hadisələr
6 nəfər xəsarət alıb Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi Bakıda baş vermiş avtobus qəzası ilə bağlı məlumat yayıb.  İdarənin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsindən BakuCity.az-a bildirilib ki, bu gün saat 07 radələrində Zabrat-Maştağa avtomobil yolundakı körpünün üzərində sürücü Cahangirov Elgün Otello oğlunun idarə etdiyi “Ayşən LTD” MMC-yə məxsus, 107 nömrəli müntəzəm marşrut xətti üzrə hərəkət edən “Daewoo” markalı, 90-JL-290 dövlət qeydiyyat nişanlı avtobusla eyn...
Cəmiyyət
Bərpa işlərini Avstriya şirkəti həyata keçirib İçərişəhər, Böyük Qala küçəsi, 50 ünvanında arxeoloji qazıntı aparılarkən aşkar edilmiş orta əsrlərə aid yeraltı hamam kompleksinin bərpa, rekonstruksiya və konservasiya işləri yekunlaşıb. BakuCity.az xəbər verir ki, bunu “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin İdarə Heyətinin sədri Əsgər Ələkbərov deyib. Onun sözlərinə görə, Qoşa Qala qapı və divarlarının (portal) daxili və xarici hissələrində, h...
Hadisələr
Ölüm səbəbləri araşdırılır Bakıda bankda ölüm hadisəsi baş verib. BakuCity.az APA-ya istinadən xəbər verir ki, hadisə "AtaBank"ın Nəsimi rayonunda yerləşən baş ofisində qeydə alınıb. Bankın əməkdaşı Ramilə Heydərova çalışdığı yerdə vəfat edib. Hazırda R.Heydərovanın ölüm səbəbləri araşdırılır. BakuCity.az