"Azad qadın" heykəlinin tarixçəsi: yubiley abidəsi, heykəltəraşın tamamlanmamış işi - FOTO

Heykəl Azərbaycan qadınının səmimiliyini, özünəinamını göstərir

BakuCity.az “Bakı heykəlləri” rubrikasında heykəltəraş, Azərbaycanın Xalq rəssamı, iki dəfə SSRİ Dövlət mükafatı laureatı, SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının müxbir üzvü Fuad Əbdürrəhmanovun “Azad qadın” heykəlindən bəhs edib.

Bu məqsədlə paytaxt heykəlləri haqqında geniş məlumata sahib, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Samir Sadıqova müraciət etdik.

Sənətşünasın fikrincə, F.Əbdürrəhmanov portretini yaratdığı hər bir insanın ən yaxşı cəhətlərini əsərində göstərmək istəyib. Elə buna görə də onun obrazları dərin fərdi xüsusiyyətlərə malikdir:

“Heykəltəraş Azərbaycan qadınının ən yaxşı xüsusiyyətlərini “Azərbaycanlı qadın” (1951) və “Azadlıq” heykəllərində (1957) təcəssüm etdirib.

O, 1951-ci ildə hazırladığı “Azərbaycanlı qadın” əsərində xarakter və ümumiləşdirmə xüsusiyyətlərindən geniş istifadə edərək son dərəcə yüksək ideyalı bir mövzunu dolğun əks etdirib. Azərbaycan qadınının zülm və əsarətdən xilas olub birdəfəlik azadlıq yoluna çıxması kimi mühüm bir ideyanı əks etdirməyi qarşısına məqsəd qoyan müəllif burada istəyinə nail olmaq üçün vaxtilə görkəmli yazıçı-dramaturq Cəfər Cabbarlının “Sevil” pyesində verdiyi çox tutarlı bir səhnədən - ömür boyu daim qeyri-bərabərlik məhrumiyyətlərinə məruz qalan Sevilin, nəhayət, çox keşməkeşlərindən sonra çadrasını ataraq işıqlı gələcəyə doğru üz tutmasından ustalıqla istifadə edib, bunu obrazın açılması üçün əsas götürüb. Heykəltəraş bu məqamı “Sevil”dən götürsə də, əlbəttə, bu hadisəyə ümumiləşmə xarakteri də aşılaya bilib”.

S.Sadıqovun sözlərinə görə, müəllifin əsər üzərindəki digər başlıca müvəffəqiyyəti həm də onunla izah olunur ki, o, xarakteri aydın, canlı verməklə bərabər, həm də onu bir sənət əsəri kimi əsl gözəllik, zəriflik, səmimiyyət və həyatsevərlilik rəmzinə çevirməyə nail olub:

“Dövrün adət-ənənələrinə uyğun olaraq obraz tam geyimdə olsa da, bədəninin münasibliyi, üzündə və gözlərindəki məlahət, başındakı zülmət çadranı geriyə atan qollarının hərəkətindəki təbii qadın zərifliyi onu hərtərəfli xarakterizə edir, daha çox sevdirirdi. “Azərbaycanlı qadın” birinci dəfə 1951-ci ildə tamamlanıb gipsdən hazırlansa da, heykəltəraş bu əsər üzərində dönə-dönə işləyərək onu daha da təkmilləşdirib”.

Abidəyə ikinci dəfə həyat verilib

Abidə 1957-ci ilədək olan müddətdə tuncdan tökülmək üçün yenidən hazırlanıb və özünə ikinci həyat qazanıb.

Dosent davam edir:

“Azadlıq” adlanan bu kompozisiya özündən əvvəlki “Azərbaycan qadını” ilə birlikdə R.Mustafayev adına Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində nümayiş etdirilib. 

Buna baxmayaraq, F.Əbdürrəhmanov əsər üzərindəki işlərini tamamlanmış hesab etməyib. Qısa müddət sonra o, abidənin Azərbaycanda inqilab və qadın azadlığı mövzusunun rəmzi kimi ucaldılması üçün onun iri həcmli forması üzərində çalışmağa başlayıb”.

Heykəl 1959-cu ildə Leninqradda (indiki Sankt-Peterburq) tuncdan tökülərək Bakıya gətirilib. Abidə 1960-cı ildə - Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulmasının 40 illiyinin geniş qeyd olunduğu bir vaxtda Bakının mərkəzi küçələrində, üç tərəfdən sıx gediş-gəliş olan yerdə ucaldılıb.

“Azad qadın”dan doğan ideya və məzmun daha təsirlidir”

Sənətşünas qeyd edir ki, əsər üçün memar Mikayıl Hüseynovun layihəsi əsasında hazırlanmış kürsülüyün forma və üslubunu əvvəlki heç bir abidənin kürsülük xüsusiyyətləri ilə müqayisə etmək olmazdı. Burada mavi rəngli uzun, dördkünc qranit abidəni yüksəklərə qaldırıb daha baxımlı edir, sanki özü nəzərə çarpmadan bütün diqqətin yuxarıdakı obraza cəlb olunmasına xidmət edirdi. “Azad qadın”ın estetik gözəlliyi nə qədər gözoxşayan olsa da, ümumiyyətlə, ondan doğan ideya və məzmun daha təsirli idi: 

“Bu əsərlər müxtəlif vaxtlarda yaradılsa da, hər ikisi sənətkarın keçmiş və müasir dövr haqqındakı düşüncələri ilə bağlıdır. Bu heykəllərin mövzusu da bir-birinə yaxındır, onlar əsrlər boyu davam edən əsarətdən qadınların xilas olunmasını, qadın azadlığını tərənnüm edir. F.Əbdürrəhmanov azad, iradəli, təmkinli qadın obrazının təcəssümü olan “Azərbaycanlı qadın” heykəlində qadınlarımıza xas olan ən səciyyəvi xüsusiyyətləri – onların səmimiliyini, özünəinamı, qadın lətifliyini, daxili məharətini göstərir”. 

Qeyd edək ki, heykəltəraş F.Əbdürrəhmanovla M.Hüseynov bu abidəni birlikdə işləyib, abidə üçün münasib yer seçiblər. Abidə Cəfər Cabbarlı küçəsi ilə Z.Əhmədbəyov küçəsinin kəsişdiyi yerdə, indi Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin yerləşdiyi binanın qarşısında, kiçik bağçada ucaldılıb. Çadrasını atan azərbaycanlı qadının ifadəli, gözəl və dəqiq silueti müxtəlif nöqtələrdən aydın görünür.

Ramilə Qardaşxanqızı

BakuCity.az

Bakı heykəl "Azad qadın"
Əgər səhv görmüsünüzsə, mətndə səhvi seçin və Ctrl+Enter sıxaraq redaksiyaya göndərin
Hələ heç kəs qiymətləndirməyib
90 baxış dekabrda
Mən məsləhət görürəm
Hələ heç kim məsləhət bilməyib

Şərhlər

Şərhlər ünsiyyət, müzakirə və maraqlı sualların aydınlaşdırılması üçün nəzərdə tutulub

Cəmiyyət
Doğma insanları hansı maraqlı hədiyyələrlə sevindirmək olar? Ən sevimli bayramlardan biri – Yeni il yaxınlaşır. Yeni ildə doğma və yaxın insanlarla birlikdə ənənəvi bayram süfrəsi arxasında şam etmək, onları hədiyyələrlə sevindirmək adətə çevrilib. BakuCity.az Yeni ildə maraqlı və zövqlü hədiyyə almaq üçün oxucularına müxtəlif seçimlər təqdim edir. Açıqcalar və fotokollajlar Bəzən bir hədiyyə almaq kifayət etmir, səmimi təbriklərin yer aldığı gözəl açıqca...
Cəmiyyət
Qatar SV, kupe və plaskart tipli vaqonlarından ibarətdir Dekabrın 10-dan etibarən Rusiyanın Novorossiysk şəhərindən Bakıya yeni sərnişin qatarı hərəkətə başlayacaq. Bu barədə BakuCity.az "APA-Economics"ə istinadən xəbər verir. Sərnişin qatarı sözügedən marşrut üzrə hərəkət edərkən Tunnelnaya, Krımskaya, Krasnodar-1, Kavkazskaya, Armavir, Nevinnomısskaya, Mineralnıye Vodı, Georgiyevsk, Proxladnaya, Mozdok, Qudermes, Qızılyurd, Mahaçqala, Dərbənd, Xaçmaz və...
Hadisələr
Yıxılıb, reanimasiyaya yerləşdirilib Bakıda toyda xoşagəlməz hadisə baş verib. BakuCity.az Metbuat.az-a istinadən xəbər verir ki, hadisə dünən “Şans” şadlıq evində baş verib. “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-nin keçmiş işçisi olan Osmanov Nizami adlı şəxs pilləkənlərdən enərkən yıxılıb. Videodan da görünür ki, həmin pilləkənlərin kənarında tutmaq üçün məhəccər yoxdur. N.Osmanovun yerləşdirildiyi 1 saylı Kliniki Xəstəxanadan onun hazırda reanimasiyada olduğu...
Ekologiya
Temperatur 11 dərəcə olacaq Bakıda sabaha gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentindən BakuCity.az-dan verilən məlumata görə, dekabrın 10-da buludlu hava şəraitinin üstünlük təşkil edəcəyi, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin gecə və səhər bəzi yerlərdə çiskinli olacağı, axşam isə yağış yağacağı ehtimalı var. Mülayim şimal-qərb küləyi günün ikinci yarısında şimal-şərq küləyi...
Cəmiyyət
Ən aparıcı alış-veriş və istirahət məkanına çevriləcək Bakıda yeni iri ticarət mərkəzi tikiləcək.  BakuCity.az Baku.ws-ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə məlumat “DLR Group”un saytında dərc olunub.  "Baku City Mall" adlanan ticarət mərkəzində hipermarket, çox sayda kafe və restoran, əyləncə məkanları yer alacaq. Həmçinin oxu: Bakının ən iri ticarət mərkəzinin açılışı gecikir Bildirilir ki, "Ağ Şəhər"də salınacaq "Baku City Mall" Azərbaycanın ən aparıcı...
İdman
Yarışda beş ölkənin idmançıları mübarizə aparıb Dekabrın 8-də Bakıda Avrasiya Kombat Ciu-Citsu Federasiyasının təşkilatçılığı ilə növbəti beynəlxalq turnir keçirilib. BakuCity.az xəbər verir ki, "Avrasiya Kuboku" adı altında keçirilən yarışda Azərbaycan, Rusiya, İran, Belarus, Gürcüstan olmaqla beş ölkənin idmançıları öz güclərini sınayıblar. Yüzdən çox idmançının iştirak etdiyi və beynəlxalq qaydalarla tənzimlənən turnir "ful kontakt" və "klouz kontakt" v...
Cəmiyyət
Növbəli fasilələr olacaq Bəzi qəsəbələrdə elektrik enerjisinin verilişində fasilələr yaranacaq. "Azərişıq" ASC-dən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, Abşeron rayonu Qobu və Masazır qəsəbələri, "At-yalı" yaşayış sahəsi, Xırdalan şəhəri Quşçuluq yaşayış massivi və Binəqədi rayonu "28 May" qəsəbəsində dayanıqlı və keyfiyyətli elektrik enerjisi təchizatı ilə əlaqədar olaraq 10/6/0.4 kv-luq EVX-ləri, TM, KTM-lərdə yenidənqurma işləri davam etdirilir. Bununla...
Cəmiyyət
Stansiya infrastrukturunu hər hansısa təhlükə gözləmir “Bakı Metropoliteni” QSC "Həzi Aslanov" stansiyasının əsaslı təmir məqsədilə bağlanacağı barədə yayılan məlumata münasibət bildirib. QSC-dən BakuCity.az-a bildirilib ki, yayılmış məlumat həqiqəti əks etdirmir və Səhmdar Cəmiyyətin sədr müavini Hidayət Məmmədov heç bir kütləvi informasiya vasitəsinə bununla bağlı açıqlama verməyib, eyni zamanda, məsələ ilə bağlı müəssisənin mətbuat xidməti və ictimaiyyə...
Hadisələr
Təhqiqat aparılır Xırdalanda partlayış baş verib. Fövqəladə Hallar Nazirliyindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, Abşeron rayonunun Xırdalan şəhərində ümumi sahəsi 1080 m² olan (hər mərtəbəsi 360 m² sahədə) üçmərtəbəli binanın birinci mərtəbəsində yanğınla nəticələnən partlayış baş verib. Yanğın nəticəsində 1 otağın qapısı və içərisində olan 20 ədəd karton tara yanıb. Hadisə zamanı 1 nəfər xəsarət alıb. Bina yanğından mühafizə olunub. Yanğın yanğından...