"Azad qadın" heykəlinin tarixçəsi: yubiley abidəsi, heykəltəraşın tamamlanmamış işi - FOTO

Heykəl Azərbaycan qadınının səmimiliyini, özünəinamını göstərir

BakuCity.az “Bakı heykəlləri” rubrikasında heykəltəraş, Azərbaycanın Xalq rəssamı, iki dəfə SSRİ Dövlət mükafatı laureatı, SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının müxbir üzvü Fuad Əbdürrəhmanovun “Azad qadın” heykəlindən bəhs edib.

Bu məqsədlə paytaxt heykəlləri haqqında geniş məlumata sahib, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Samir Sadıqova müraciət etdik.

Sənətşünasın fikrincə, F.Əbdürrəhmanov portretini yaratdığı hər bir insanın ən yaxşı cəhətlərini əsərində göstərmək istəyib. Elə buna görə də onun obrazları dərin fərdi xüsusiyyətlərə malikdir:

“Heykəltəraş Azərbaycan qadınının ən yaxşı xüsusiyyətlərini “Azərbaycanlı qadın” (1951) və “Azadlıq” heykəllərində (1957) təcəssüm etdirib.

O, 1951-ci ildə hazırladığı “Azərbaycanlı qadın” əsərində xarakter və ümumiləşdirmə xüsusiyyətlərindən geniş istifadə edərək son dərəcə yüksək ideyalı bir mövzunu dolğun əks etdirib. Azərbaycan qadınının zülm və əsarətdən xilas olub birdəfəlik azadlıq yoluna çıxması kimi mühüm bir ideyanı əks etdirməyi qarşısına məqsəd qoyan müəllif burada istəyinə nail olmaq üçün vaxtilə görkəmli yazıçı-dramaturq Cəfər Cabbarlının “Sevil” pyesində verdiyi çox tutarlı bir səhnədən - ömür boyu daim qeyri-bərabərlik məhrumiyyətlərinə məruz qalan Sevilin, nəhayət, çox keşməkeşlərindən sonra çadrasını ataraq işıqlı gələcəyə doğru üz tutmasından ustalıqla istifadə edib, bunu obrazın açılması üçün əsas götürüb. Heykəltəraş bu məqamı “Sevil”dən götürsə də, əlbəttə, bu hadisəyə ümumiləşmə xarakteri də aşılaya bilib”.

S.Sadıqovun sözlərinə görə, müəllifin əsər üzərindəki digər başlıca müvəffəqiyyəti həm də onunla izah olunur ki, o, xarakteri aydın, canlı verməklə bərabər, həm də onu bir sənət əsəri kimi əsl gözəllik, zəriflik, səmimiyyət və həyatsevərlilik rəmzinə çevirməyə nail olub:

“Dövrün adət-ənənələrinə uyğun olaraq obraz tam geyimdə olsa da, bədəninin münasibliyi, üzündə və gözlərindəki məlahət, başındakı zülmət çadranı geriyə atan qollarının hərəkətindəki təbii qadın zərifliyi onu hərtərəfli xarakterizə edir, daha çox sevdirirdi. “Azərbaycanlı qadın” birinci dəfə 1951-ci ildə tamamlanıb gipsdən hazırlansa da, heykəltəraş bu əsər üzərində dönə-dönə işləyərək onu daha da təkmilləşdirib”.

Abidəyə ikinci dəfə həyat verilib

Abidə 1957-ci ilədək olan müddətdə tuncdan tökülmək üçün yenidən hazırlanıb və özünə ikinci həyat qazanıb.

Dosent davam edir:

“Azadlıq” adlanan bu kompozisiya özündən əvvəlki “Azərbaycan qadını” ilə birlikdə R.Mustafayev adına Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində nümayiş etdirilib. 

Buna baxmayaraq, F.Əbdürrəhmanov əsər üzərindəki işlərini tamamlanmış hesab etməyib. Qısa müddət sonra o, abidənin Azərbaycanda inqilab və qadın azadlığı mövzusunun rəmzi kimi ucaldılması üçün onun iri həcmli forması üzərində çalışmağa başlayıb”.

Heykəl 1959-cu ildə Leninqradda (indiki Sankt-Peterburq) tuncdan tökülərək Bakıya gətirilib. Abidə 1960-cı ildə - Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulmasının 40 illiyinin geniş qeyd olunduğu bir vaxtda Bakının mərkəzi küçələrində, üç tərəfdən sıx gediş-gəliş olan yerdə ucaldılıb.

“Azad qadın”dan doğan ideya və məzmun daha təsirlidir”

Sənətşünas qeyd edir ki, əsər üçün memar Mikayıl Hüseynovun layihəsi əsasında hazırlanmış kürsülüyün forma və üslubunu əvvəlki heç bir abidənin kürsülük xüsusiyyətləri ilə müqayisə etmək olmazdı. Burada mavi rəngli uzun, dördkünc qranit abidəni yüksəklərə qaldırıb daha baxımlı edir, sanki özü nəzərə çarpmadan bütün diqqətin yuxarıdakı obraza cəlb olunmasına xidmət edirdi. “Azad qadın”ın estetik gözəlliyi nə qədər gözoxşayan olsa da, ümumiyyətlə, ondan doğan ideya və məzmun daha təsirli idi: 

“Bu əsərlər müxtəlif vaxtlarda yaradılsa da, hər ikisi sənətkarın keçmiş və müasir dövr haqqındakı düşüncələri ilə bağlıdır. Bu heykəllərin mövzusu da bir-birinə yaxındır, onlar əsrlər boyu davam edən əsarətdən qadınların xilas olunmasını, qadın azadlığını tərənnüm edir. F.Əbdürrəhmanov azad, iradəli, təmkinli qadın obrazının təcəssümü olan “Azərbaycanlı qadın” heykəlində qadınlarımıza xas olan ən səciyyəvi xüsusiyyətləri – onların səmimiliyini, özünəinamı, qadın lətifliyini, daxili məharətini göstərir”. 

Qeyd edək ki, heykəltəraş F.Əbdürrəhmanovla M.Hüseynov bu abidəni birlikdə işləyib, abidə üçün münasib yer seçiblər. Abidə Cəfər Cabbarlı küçəsi ilə Z.Əhmədbəyov küçəsinin kəsişdiyi yerdə, indi Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin yerləşdiyi binanın qarşısında, kiçik bağçada ucaldılıb. Çadrasını atan azərbaycanlı qadının ifadəli, gözəl və dəqiq silueti müxtəlif nöqtələrdən aydın görünür.

Ramilə Qardaşxanqızı

Foto: Nicat Alili

BakuCity.az

Bakı heykəl "Azad qadın"
Əgər səhv görmüsünüzsə, mətndə səhvi seçin və Ctrl+Enter sıxaraq redaksiyaya göndərin
Biznes
İş yerlərinin qorunması, məşğulluğa və sosial rifaha dəstək məqsədilə hansı addımlar atılacaq? Prezident İlham Əliyevin 19 mart 2020-ci il tarixli Sərəncamının icrası ilə bağlı Nazirlər Kabinetinin təsdiqlədiyi Tədbirlər Planı koronavirus pandemiyasının milli iqtisadiyyata, ölkədə məşğulluq məsələlərinə və sahibkarlıq subyektlərinə mənfi təsirinin azaldılması, mövcud şəraitdə sosial rifahın dəstəklənməsi üçün genişmiqyaslı, təsirli və məqsədəuyğun tədbirlə...
Cəmiyyət
Bakı Ali Neft Məktəbinin tələbələri “Khan Academy Azərbaycanca” tərəfindən Azərbaycanda ilk dəfə olaraq onlayn keçirilən “Quarantine" adlı tərcümə “Hackathon”unda qalib olub. BANM-dən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, Ali Məktəbin Proseslərin Avtomatlaşdırılması Mühəndisliyi ixtisasının IV kurs tələbələri Səkinə Nağızadə, Abdulla Əsgərzadə və Aysu Həmidlinin iştirak etdiyi “My bed panic” komandası yarışmada II yerə layiq görülüblər. “Hackathon” çərçivəs...
Cəmiyyət
Bankomatların sosial ödənişlərə görə əlavə faiz tutması dayandırılıb Azərbaycanda xüsusi karantin rejimi müddətində pensiya, müavinət, təqaüd, kompensasiya, ünvanlı yardım kimi sosial ödənişləri istənilən bankın, eləcə də Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinə məxsus "Azərpoçt" MMC-nin istənilən bankomat və yaxud posterminallarından əldə edən zaman hər hansı əlavə faiz tutulmayacaq. BakuCity.az xəbər verir ki, bu, Əmək və Əhalinin Sosial Mü...
Cəmiyyət
Yaşlı insanlar evdən çıxmadan pensiyalarını ala biləcəklər Xüsusi karantin rejimi müddətində müavinət, təqaüd və kompensasiya ödənişləri ayın 20-si və 21-i tarixlərində, ünvanlı dövlət sosial yardım ödənişi isə ayın 28-i tarixində təmin ediləcək. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, pandemiya ilə əlaqədar yaşı 65 daha yuxarı olan şəxslərin evdən çıxması qadağan olunub. Bu səbəbdən həmin yaş qruplarında olan ş...
Cəmiyyət
Paytaxtda daha bir küçədə yenidənqurma işləri aparılır Xətai rayonu Məzahir Rüstəmov küçəsində Bakı Nəqliyyat Agentliyi tərəfindən layihələndirilib və Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyi tərəfindən icra edilən yenidənqurma işləri yekunlaşmaq üzrədir. BakuCity.az xəbər verir ki, agentlikdən Trend-ə verilən məlumata görə, küçənin layihələndirilməsi zamanı BNA tərəfindən hər zamankı kimi yol hərəkəti təhlükəsizliyi prioritet olaraq götürülüb, müasir...
Kriminal
Bakıda saxta icazə arayışı hazırlayan şirkət rəhbəri saxlanılıb Koronavirus pandemiyası ilə mübarizədə əhalinin sağlamlığının qorunması məqsədi ilə ölkə ərazisində xüsusi karantin rejimi elan edilməsinə baxmayaraq, qəbul edilmiş qaydalara əməl etməyən şəxslərə hələ də rast gəlinməkdədir. Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Mətbuat Xidmətindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, polis əməkdaşları tərəfindən keçirilmiş növbəti tədbir nəticəsində yaşayış yerini...
Cəmiyyət
Respirator istifadə etməzdən əvvəl kişilər üzlərini qırxmalıdır Hansı tibbi maskaların koronavirusla mübarizədə yararlı olduğu müəyyənləşib. BakuCity.az “Report”a istinadən xəbər verir ki, məlumatlar Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST), ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) və digər qurum və təşkilatların tövsiyələri əsasında verilir. Pandemiya dövründə maskaların faydasına dair bir sıra mübahisəli məqamlar olsa da, onların satışı aktiv şəkildə davam edi...
Hakimiyyət
Dövlət başçısı xalqa müraciət edib Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva aprelin 6-da Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında “Bakı Tekstil Fabriki” MMC tərəfindən yaradılan tibbi maska istehsalı müəssisəsinin açılışında iştirak ediblər. Bu barədə BakuCity.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir. Müəssisə ilə tanışlıqdan sonra Prezident İlham Əliyev Azərbaycan xalqına müraciət edib. BakuCity.az
Ekologiya
Hava soyuyur Sabah Bakıda arabir yağış yağacağı, duman olacağı gözlənilir. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, güclü şimal-qərb küləyi gündüz mülayimləşəcək. Havanın temperaturu gecə 6-8° isti, gündüz 8-10° isti olacaq. Atmosfer təzyiqi normadan yüksək 770 mm civə sütunundan 775 mm civə sütununa yüksələcək. Nisbi rütubət gecə və gündüz 75-85 % olacaq. BakuCity.az