Nizami Gəncəvinin heykəli: yubiley abidəsi, müharibədən əvvəlki layihə - FOTO

Nizami Gəncəvinin heykəli: yubiley abidəsi, müharibədən əvvəlki layihə - FOTO

Nizami obrazı hələ müharibədən əvvəl işlənib

BakuCity.az “Bakının heykəlləri” rubrikası çərçivəsində dahi şair Nizami Gəncəvinin heykəltəraş, Azərbaycanın Xalq rəssamı, iki dəfə SSRİ Dövlət mükafatı laureatı, SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının müxbir üzvü Fuad Əbdürrəhmanov tərəfindən Bakının Nizami meydanında, İstiqlaliyyət küçəsi ilə Azərbaycan prospektinin kəsişməsində ucaldılan heykəlindən bəhs edib.

Mövzu ilə bağlı sənətşünasılıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Samir Sadıqov saytımıza açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanda heykəltəraşlıq sənətinin müharibədən sonrakı inkişafı barədə danışarkən ilk növbədə böyük mütəfəkkir Nizami Gəncəvinin yubiley tədbirləri çərçivəsində F.Əbdürrəhmanov tərəfindən Bakı və Gəncədə ucaldılan abidələrini qeyd etmək lazımdır:

Fuad Əbdürrəhmanov

“Heykəltəraş Nizami obrazı üzərində hələ müharibədən əvvəl işləməyə başlayıb. 1939-cu ildə Azərbaycan hökuməti Nizaminin Bakıda qoyulacaq abidəsinin layihəsini hazırlamaq üçün müsabiqə elan edib. Abidə memarlar M.Hüseynov və V.İvanovun layhəsi əsasında yenidən qurulmuş Nizami muzeyinin qarşısındakı meydanda ucaldılmalı idi. Müsabiqə şərtlərində abidənin harada qoyulacağı göstərilib, onun seçilən yerlə ideya və kompozisiya əlaqəsi nəzərə alınıb. Heykəltəraşlar və memarlar qarşısında abidə ilə ansamblın əsas binası olan Nizami adına muzey və layihələşdirilmiş yaşıl bağça arasında qarşılıqlı əlaqə yaratmaq problemi dururdu. Müsabiqə layhəsinin bu cür bədii əsaslandırılması abidə üzərində daha dəqiq və düşünülmüş iş aparılmasını tələb edirdi”.

Sənətşünas deyir ki, həmin vaxt açıq müsabiqəyə 60-a yaxın abidə layihəsi təqdim edilmişdi. Layihələrin hər biri bir növ milli heykəltəraşların yaradıcılıq eskizləri idi. Amma həm münsiflər heyətinin, həm tamaşaçıların, həm də heykəltəraşların və memarların diqqətini F.Əbdürrəhmanovun yaratdığı abidə layihəsi cəlb edib:

Həmçinin oxu: Hüseyn Cavidin heykəli: Ana və İblis, qızılgüllərə sevgi - FOTO

“Həmin layihə şair obrazının mülayim, nüfuzedici şərhi ilə digərlərindən seçilib. Jüri Fuad Əbdürrəhmanov, Sadıq Dadaşov və Mikayıl Hüseynova abidənin layhəsi üzərində işi davam etdirməyi tapşırıb. Sonralar Nizamini doğma şəhəri Gəncədə ucaldılması üçün də şairin heykəlini hazırlamaq F.Əbdürrəhmanova həvalə edilib. Buna görə də heykəltəraş modelin Bakı üçün nəzərdə tutulan ilk variantı üzərində işi dayandırıb və Gəncədə abidəni yeni səpkidə işləmək fikrinə düşüb. 1945-ci il ərzində Fuad Əbdürrəhmanov abidənin yeni variantı üzərində işini davam etdirib və 1946-cı ilin əvvəlində tamamlayıb. Heykəltəraş Gəncə üçün yaradılan abidəyə yumşaq, lirik səciyyə verməyə çalışıb. Abidə şaquli kompozisiyada ucaldılıb.  Abidə kompozisiya həllinin aydınlığı, bədii quruluşun kamilliyi, nisbətlərin dəqiqliyi və hərəkətlərin ahəngdarlığı ilə seçilir. Heykəltəraş bu işinə görə 1948-ci ildə SSRİ Dövlət mükafatına layiq görülüb”.

Nizami Gəncəvinin heykəli: yubiley abidəsi, müharibədən əvvəlki layihə - FOTO, fotoşəkil-1 Nizami Gəncəvinin heykəli: yubiley abidəsi, müharibədən əvvəlki layihə - FOTO, fotoşəkil-2 Nizami Gəncəvinin heykəli: yubiley abidəsi, müharibədən əvvəlki layihə - FOTO, fotoşəkil-3 Nizami Gəncəvinin heykəli: yubiley abidəsi, müharibədən əvvəlki layihə - FOTO, fotoşəkil-4 Nizami Gəncəvinin heykəli: yubiley abidəsi, müharibədən əvvəlki layihə - FOTO, fotoşəkil-5

Beləliklə, 1947-ci ildə Bakıda Nizami Gəncəvi abidəsinin özülü qoyulub və 1949-cu il mayın 1-də abidənin açılışı olub. Heykəltəraş öz yaradıcılıq niyyətini təcəssüm etdirərək abidənin qabaqcadan müsabiqə şərtlərində və tematik tapşırıqda göstərilən yerini nəzərə alıb. Detalları incə xətlərlə rəsm edilmiş 6 metr hündürlüyündə tunc heykəl qırmızı labradordan yonulub pardaxlanmış səkkizüzlü kürsülüyün üstündə qoyulub. Kürsünün aşağı kissəsində oyma naxışlar və tunc lövhələr vurulub. Lövhələrin birində ithaf sözləri həkk olunub, digərlərində isə Nizami əsərlərindən ayrı-ayrı səhnələr zərif relyeflərdə təsvir edilib.

Sənətşünas hesab edir ki, memarlar Nizami dövrü abidələrini yaxşı öyrənib, kürsülükdə Azərbaycan memarlıq ünsürlərindən bacarıqla istifadə ediblər. Ümumilikdə, Nizaminin heykəli şəhər mühitində ən dəyərli əsərlərdən biridir.

Ramilə Qardaşxanqızı

BakuCity.az

Bakı heykəl Nizami
Əgər səhv görmüsünüzsə, mətndə səhvi seçin və Ctrl+Enter sıxaraq redaksiyaya göndərin

Şərhlər