Nizami Gəncəvinin heykəli: yubiley abidəsi, müharibədən əvvəlki layihə - FOTO

Nizami obrazı hələ müharibədən əvvəl işlənib

BakuCity.az “Bakının heykəlləri” rubrikası çərçivəsində dahi şair Nizami Gəncəvinin heykəltəraş, Azərbaycanın Xalq rəssamı, iki dəfə SSRİ Dövlət mükafatı laureatı, SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının müxbir üzvü Fuad Əbdürrəhmanov tərəfindən Bakının Nizami meydanında, İstiqlaliyyət küçəsi ilə Azərbaycan prospektinin kəsişməsində ucaldılan heykəlindən bəhs edib.

Mövzu ilə bağlı sənətşünasılıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Samir Sadıqov saytımıza açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanda heykəltəraşlıq sənətinin müharibədən sonrakı inkişafı barədə danışarkən ilk növbədə böyük mütəfəkkir Nizami Gəncəvinin yubiley tədbirləri çərçivəsində F.Əbdürrəhmanov tərəfindən Bakı və Gəncədə ucaldılan abidələrini qeyd etmək lazımdır:

Fuad Əbdürrəhmanov

“Heykəltəraş Nizami obrazı üzərində hələ müharibədən əvvəl işləməyə başlayıb. 1939-cu ildə Azərbaycan hökuməti Nizaminin Bakıda qoyulacaq abidəsinin layihəsini hazırlamaq üçün müsabiqə elan edib. Abidə memarlar M.Hüseynov və V.İvanovun layhəsi əsasında yenidən qurulmuş Nizami muzeyinin qarşısındakı meydanda ucaldılmalı idi. Müsabiqə şərtlərində abidənin harada qoyulacağı göstərilib, onun seçilən yerlə ideya və kompozisiya əlaqəsi nəzərə alınıb. Heykəltəraşlar və memarlar qarşısında abidə ilə ansamblın əsas binası olan Nizami adına muzey və layihələşdirilmiş yaşıl bağça arasında qarşılıqlı əlaqə yaratmaq problemi dururdu. Müsabiqə layhəsinin bu cür bədii əsaslandırılması abidə üzərində daha dəqiq və düşünülmüş iş aparılmasını tələb edirdi”.

Sənətşünas deyir ki, həmin vaxt açıq müsabiqəyə 60-a yaxın abidə layihəsi təqdim edilmişdi. Layihələrin hər biri bir növ milli heykəltəraşların yaradıcılıq eskizləri idi. Amma həm münsiflər heyətinin, həm tamaşaçıların, həm də heykəltəraşların və memarların diqqətini F.Əbdürrəhmanovun yaratdığı abidə layihəsi cəlb edib:

Həmçinin oxu: Hüseyn Cavidin heykəli: Ana və İblis, qızılgüllərə sevgi - FOTO

“Həmin layihə şair obrazının mülayim, nüfuzedici şərhi ilə digərlərindən seçilib. Jüri Fuad Əbdürrəhmanov, Sadıq Dadaşov və Mikayıl Hüseynova abidənin layhəsi üzərində işi davam etdirməyi tapşırıb. Sonralar Nizamini doğma şəhəri Gəncədə ucaldılması üçün də şairin heykəlini hazırlamaq F.Əbdürrəhmanova həvalə edilib. Buna görə də heykəltəraş modelin Bakı üçün nəzərdə tutulan ilk variantı üzərində işi dayandırıb və Gəncədə abidəni yeni səpkidə işləmək fikrinə düşüb. 1945-ci il ərzində Fuad Əbdürrəhmanov abidənin yeni variantı üzərində işini davam etdirib və 1946-cı ilin əvvəlində tamamlayıb. Heykəltəraş Gəncə üçün yaradılan abidəyə yumşaq, lirik səciyyə verməyə çalışıb. Abidə şaquli kompozisiyada ucaldılıb.  Abidə kompozisiya həllinin aydınlığı, bədii quruluşun kamilliyi, nisbətlərin dəqiqliyi və hərəkətlərin ahəngdarlığı ilə seçilir. Heykəltəraş bu işinə görə 1948-ci ildə SSRİ Dövlət mükafatına layiq görülüb”.

Beləliklə, 1947-ci ildə Bakıda Nizami Gəncəvi abidəsinin özülü qoyulub və 1949-cu il mayın 1-də abidənin açılışı olub. Heykəltəraş öz yaradıcılıq niyyətini təcəssüm etdirərək abidənin qabaqcadan müsabiqə şərtlərində və tematik tapşırıqda göstərilən yerini nəzərə alıb. Detalları incə xətlərlə rəsm edilmiş 6 metr hündürlüyündə tunc heykəl qırmızı labradordan yonulub pardaxlanmış səkkizüzlü kürsülüyün üstündə qoyulub. Kürsünün aşağı kissəsində oyma naxışlar və tunc lövhələr vurulub. Lövhələrin birində ithaf sözləri həkk olunub, digərlərində isə Nizami əsərlərindən ayrı-ayrı səhnələr zərif relyeflərdə təsvir edilib.

Sənətşünas hesab edir ki, memarlar Nizami dövrü abidələrini yaxşı öyrənib, kürsülükdə Azərbaycan memarlıq ünsürlərindən bacarıqla istifadə ediblər. Ümumilikdə, Nizaminin heykəli şəhər mühitində ən dəyərli əsərlərdən biridir.

Ramilə Qardaşxanqızı

BakuCity.az

Bakı heykəl Nizami
Əgər səhv görmüsünüzsə, mətndə səhvi seçin və Ctrl+Enter sıxaraq redaksiyaya göndərin
Biznes
İş yerlərinin qorunması, məşğulluğa və sosial rifaha dəstək məqsədilə hansı addımlar atılacaq? Prezident İlham Əliyevin 19 mart 2020-ci il tarixli Sərəncamının icrası ilə bağlı Nazirlər Kabinetinin təsdiqlədiyi Tədbirlər Planı koronavirus pandemiyasının milli iqtisadiyyata, ölkədə məşğulluq məsələlərinə və sahibkarlıq subyektlərinə mənfi təsirinin azaldılması, mövcud şəraitdə sosial rifahın dəstəklənməsi üçün genişmiqyaslı, təsirli və məqsədəuyğun tədbirlə...
Cəmiyyət
Bakı Ali Neft Məktəbinin tələbələri “Khan Academy Azərbaycanca” tərəfindən Azərbaycanda ilk dəfə olaraq onlayn keçirilən “Quarantine" adlı tərcümə “Hackathon”unda qalib olub. BANM-dən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, Ali Məktəbin Proseslərin Avtomatlaşdırılması Mühəndisliyi ixtisasının IV kurs tələbələri Səkinə Nağızadə, Abdulla Əsgərzadə və Aysu Həmidlinin iştirak etdiyi “My bed panic” komandası yarışmada II yerə layiq görülüblər. “Hackathon” çərçivəs...
Cəmiyyət
Bankomatların sosial ödənişlərə görə əlavə faiz tutması dayandırılıb Azərbaycanda xüsusi karantin rejimi müddətində pensiya, müavinət, təqaüd, kompensasiya, ünvanlı yardım kimi sosial ödənişləri istənilən bankın, eləcə də Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinə məxsus "Azərpoçt" MMC-nin istənilən bankomat və yaxud posterminallarından əldə edən zaman hər hansı əlavə faiz tutulmayacaq. BakuCity.az xəbər verir ki, bu, Əmək və Əhalinin Sosial Mü...
Cəmiyyət
Yaşlı insanlar evdən çıxmadan pensiyalarını ala biləcəklər Xüsusi karantin rejimi müddətində müavinət, təqaüd və kompensasiya ödənişləri ayın 20-si və 21-i tarixlərində, ünvanlı dövlət sosial yardım ödənişi isə ayın 28-i tarixində təmin ediləcək. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, pandemiya ilə əlaqədar yaşı 65 daha yuxarı olan şəxslərin evdən çıxması qadağan olunub. Bu səbəbdən həmin yaş qruplarında olan ş...
Cəmiyyət
Paytaxtda daha bir küçədə yenidənqurma işləri aparılır Xətai rayonu Məzahir Rüstəmov küçəsində Bakı Nəqliyyat Agentliyi tərəfindən layihələndirilib və Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyi tərəfindən icra edilən yenidənqurma işləri yekunlaşmaq üzrədir. BakuCity.az xəbər verir ki, agentlikdən Trend-ə verilən məlumata görə, küçənin layihələndirilməsi zamanı BNA tərəfindən hər zamankı kimi yol hərəkəti təhlükəsizliyi prioritet olaraq götürülüb, müasir...
Kriminal
Bakıda saxta icazə arayışı hazırlayan şirkət rəhbəri saxlanılıb Koronavirus pandemiyası ilə mübarizədə əhalinin sağlamlığının qorunması məqsədi ilə ölkə ərazisində xüsusi karantin rejimi elan edilməsinə baxmayaraq, qəbul edilmiş qaydalara əməl etməyən şəxslərə hələ də rast gəlinməkdədir. Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) Mətbuat Xidmətindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, polis əməkdaşları tərəfindən keçirilmiş növbəti tədbir nəticəsində yaşayış yerini...
Cəmiyyət
Respirator istifadə etməzdən əvvəl kişilər üzlərini qırxmalıdır Hansı tibbi maskaların koronavirusla mübarizədə yararlı olduğu müəyyənləşib. BakuCity.az “Report”a istinadən xəbər verir ki, məlumatlar Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST), ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) və digər qurum və təşkilatların tövsiyələri əsasında verilir. Pandemiya dövründə maskaların faydasına dair bir sıra mübahisəli məqamlar olsa da, onların satışı aktiv şəkildə davam edi...
Hakimiyyət
Dövlət başçısı xalqa müraciət edib Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva aprelin 6-da Sumqayıt Kimya Sənaye Parkında “Bakı Tekstil Fabriki” MMC tərəfindən yaradılan tibbi maska istehsalı müəssisəsinin açılışında iştirak ediblər. Bu barədə BakuCity.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir. Müəssisə ilə tanışlıqdan sonra Prezident İlham Əliyev Azərbaycan xalqına müraciət edib. BakuCity.az
Ekologiya
Hava soyuyur Sabah Bakıda arabir yağış yağacağı, duman olacağı gözlənilir. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, güclü şimal-qərb küləyi gündüz mülayimləşəcək. Havanın temperaturu gecə 6-8° isti, gündüz 8-10° isti olacaq. Atmosfer təzyiqi normadan yüksək 770 mm civə sütunundan 775 mm civə sütununa yüksələcək. Nisbi rütubət gecə və gündüz 75-85 % olacaq. BakuCity.az