Bakıda 119 yaşlı bank binası: sovet vaxtı mağaza, indi şirkət ofisi - ARAŞDIRMA + FOTO

Bu binanın görünüşü Şərqdə çox böyük əhəmiyyət daşıyır

BakuCity.az“Bakının tarixi binaları” rubrikası çərçivəsində mülki mühəndislər Anatoli Nikolayeviç Kalqin və Qavriil Mixayloviç Ter-Mikelovun layihəsinə əsasən Bakıda inşa edilərək 1905-ci ildə istifadəyə verilən Tiflis Kommersiya Bankının binasından bəhs edir.

Bu məqsədlə paytaxt binaları haqqında geniş məlumata sahib, memar, yazıçı, sənətşünaslıq üzrə elmlər doktoru, professor Elçin Əliyevə müraciət etdik.

E.Əliyevin araşdırmasına görə, Tiflis Kommersiya Bankının nizamnaməsi 21 may 1871-ci ildə Rusiya imperatoru II Aleksandr tərəfindən təsdiq edilib:

“İdarə Heyəti – Tiflis şəhərində yerləşən bank öz fəaliyyətinə 24 fevral 1872-ci ildə başlayıb. Bankın Bakı, Batumi, İrəvan və Qroznı şəhərlərində də filialları var idi. 1885-ci il sentyabrın sonunda Bakıda nəşr edilən “Kaspi” qəzeti oxucularına Tiflis Kommersiya Bankının Bakıda filial açmaq qərarı barədə məlumat verdi. Həmin ilin dekabrında Bakıya filialın açılışının təşkili məqsədilə Tiflis Kommersiya Bankının İdarə Heyətinin üzvü və əsas səhmdarı, öz dövrünün ən varlı şəxslərindən biri, Rusiyanın görkəmli neft maqnatı və xeyriyyəçisi Aleksandr İvanoviç Mantaşev gəldi”.

Beləliklə, Tiflis Kommersiya Bankının Bakı filialının açılışı 1 yanvar 1886-cı il tarixinə təyin olunsa da, bank üçün kirayə götürülmüş Qorçakovskaya küçəsi (hazırkı Hacı Zeynalabdin Tağıyev küçəsi) və Merkuryevskaya küçəsinin (Zərifə Əliyeva küçəsi) kəsişməsində yerləşən A.T.Tsaturova məxsus yaşayış binasında aparılan təmir səbəbindən 9 fevral 1886-cı ildə baş tutub.

E.Əliyev davam edir: “O dövrün qəzetlərinin yazdığına görə, bank “möhkəm bir anbar, müxtəlif yanğınsöndürmə vasitələri, pulların qəbulu və verilməsi üçün xüsusi kassa ilə yeni təmir edilmiş bir neçə işıqlı otaqda” yerləşirdi. Bankın sonrakı tarixi, həmin filialın açılması barədə qərarın düzgünlüyünü sübut etdi: bakılılar Tiflis Kommersiya Bankının kreditlərindən həvəslə istifadə edirdilər.

Şəhərdə iqtisadiyyatın və sənayenin canlanması hesabına bankın işləri yaxşı gedirdi və bu səbəbdən XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində bankın ehtiyaclarını ödəmək üçün Bakıda ayrıca binanın inşası barədə qərar qəbul edildi. Tiflis Kommersiya Bankının rəhbərliyi, öz nümayəndəlikləri üçün şəhərin ticarət mərkəzində Milyutinskaya küçəsi (hazırda Tərlan Əliyarbəyov küçəsi) və Baryatinskaya küçəsi (hazırda Akademik Əbdülkərim Əlizadə küçəsi) kəsişməsində yerləşən sahəni seçdi.

Beləliklə, 1901-ci ildə möhtəşəm bir binanın inşasına başlanıldı.

Bu bina, Bakı modernizminin əsaslı nümunəsi olmaqla yanaşı, Şirvan-Abşeron məktəbinin möhtəşəm daş oyma nümunəsi oldu. 120 il keçməsinə baxmayaraq, bu gün də bankın binası Bakının tarixi mərkəzinin həcm-məkan və şəhərsalma obrazında fəal element olaraq qalır. Tiflis Kommersiya Bankının filialı bütün işlərin yekunlaşdırılmasından sonra, 1905-ci ilin mart ayında özünün daha təmtəraqlı həyat sürən çox zəngin burjuanın nəfis malikanəsinə oxşar binasına köçdü. Bu binanın görünüşü Şərqdə çox böyük əhəmiyyət daşıyır”.

Memarın fikrincə, layihə müəllifləri ifadəli siluetə məxsus ikimərtəbəli evin künc mövqeyini çatışmazlıqdan üstünlüyə çevirməyə bacarıblar:

“Məhz qübbəli tin-tin qalaça ilə vurğulanan künc hissə kompozisiyanın memarlıq və planlaşdırma mərkəzinə çevrilib. Dərin tağ-talvarları və nəfis oymalara məxsus, çox plastik həll edilmiş hissə memarlıq kütlələrinin düzgün nisbəti ilə qeyd olunub. Birbaşa əməliyyat zalına aparan və günbəzlə örtülmüş, planda yarımdairəvi mərmər pilləkən də diqqət çəkir. Balkon, səxavətlə üzüm tənəkləri ilə sarılmış kronşteynlərə söykənir. Yerli məhsuldarlığı simvolizə edən eyni mövzu bütün fasadları əhatə edir. Ornamentin müxtəlif yerlərində hər növ meyvə və digər məhsullarn digər simvolları gözə çarpır.

Balkon kronşteynləri, friz, tağ timpanları və digər elementlərin detallarının “Art nouveau” üslubunda rəsmləri Şirvan-Abşeron məktəbinin ən yaxşı daş oyma ənənələri əsasında işlənib. Təbii materialın, memarlıq formaları və elementlərinin fakturasının keyfiyyətinin nəfis dərk edilməsi sayəsində Bakı memarlıq abidələrinin sırasına daxil olmuş və müəlliflərin əsərlərində mühüm yer tutmuş binanın plastikliyinə və effektiv həcmliliyinə nail olunub”.

E.Əliyevin qeyd etdiyi kimi,23 yanvar 1916-cı ildə bankın adı dəyişdirilərək Qafqaz Bankı adlandırılıb və bankın yeni nizamnaməsi təsdiq edilib.Azərbaycan sovet Rusiyası tərəfindən işğal edildikdən sonra bank 1921-ci ildə milliləşdirildi. Sovet dövründə bina “Uşaq dünyası” mağazasına və Azərbaycan Elmlər Akademiyasının “Bilik” cəmiyyətinə məxsus olub.

Qeyd edək ki, haqqında bəhs edilən bu tarixi memarlıq abidəsində hazırda avtomobil satışı ilə məşğul olan şirkətlərdən biri fəaliyyət göstərir.

Ramilə Qardaşxanqızı

BakuCity.az

Bakı bank bina Elçin Əliyev
Əgər səhv görmüsünüzsə, mətndə səhvi seçin və Ctrl+Enter sıxaraq redaksiyaya göndərin

Şərhlər

Şərhlər ünsiyyət, müzakirə və maraqlı sualların aydınlaşdırılması üçün nəzərdə tutulub

Cəmiyyət
Bir sıra istiqamətlər üzrə fəaliyyət 20 aprel 2020-ci il saat 00:00-dək dayandırılır Koronavirus (COVID-19) infeksiyasının Azərbaycan Respublikasının ərazisində geniş yayılmasının qarşısının alınması üzrə dövlət tərəfindən həyata keçirilən tədbirlər çərçivəsində insanların fərdi evlərində və mənzillərində, daimi və ya müvəqqəti yaşadıqları (olduqları) yerlərdə qalmaları tələb olunur. Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan BakuCity.az-a verilən məlu...
Hakimiyyət
FHN də müvafiq tədbirlərə cəlb olunacaq Prezident İlham Əliye “Fövqəladə vəziyyət haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun icrasının təmin edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2005-ci il 19 yanvar tarixli fərmanında dəyişiklik edilməsi haqqında fərman imzalayıb. BakuCity.az-ın məlumatına görə, dəyişikliyə əsasən, fərmanın 1.3-cü bəndinə “Daxili İşlər Nazirliyi,” sözlərindən sonra “Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi,”...
Cəmiyyət
Ümumilikdə 273 yoluxma faktı qeydə alınıb Qlobal problemə çevrilmiş yeni koronavirus (COVID-19) infeksiyasının yayılmasına qarşı bütün dünyada intensiv qabaqlayıcı tədbirlər görülməsinə baxmayaraq, hələ ki pandemiyanın qarşısını almaq və onun törətdiyi fəsadları minimuma endirmək səyləri nəticə vermir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının 2020-ci il martın 30-na olan məlumatına görə, dünyanın 203 ölkəsində 640 minə yaxın şəxs infeksiyaya yoluxub, 30 mindən artıq...
Cəmiyyət
Əraziyə baxış keçirilib Paytaxt ərazisində fəaliyyət göstərən bəzi tikinti şirkətləri ölkədə koronavirus pandemiyası ilə mübarizə çərçivəsində Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiq olunan qaydalara riayət etmir. BakuCity.az Oxu.az-a istinadən xəbər verir ki, buna misal olaraq, Bakının Səbail rayonu Bayıl qəsəbəsi ərazisində “Sabah Residence” tərəfindən aparılan tikintini göstərmək olar. Məsələ ilə bağlı yaxınlıqda yaşayan sakinlərdən biri iddia edib ki, ölkə...
Cəmiyyət
Ət məhsulları mağazalarında acınacaqlı vəziyyət Pandemiyanın geniş yayıldığı bir zamanda əsas məsələ təmizliyə, gigiyenaya diqqət yetirməkdir – həm işləyənlər, həm də evdə qalanlar üçün. Evdə qalan insanların ən çox istifadə etdikləri məhsulların arasında ət də var. Bəs ət məhsulları satan mağazalarda vəziyyət necədir? Dəfələrlə bu tip obyektlərə reydlər təşkil olunub, mağaza sahibləri cərimələnib. BakuCity.az-ın məlumatına görə, Baku.TV-nin əməkdaşları xü...
Cəmiyyət
Əməkhaqqı saxlanılır Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) prezidenti, akademik Ramiz Mehdiyev bu qurumun əməkdaşlarının əməkhaqqı saxlanılmaqla məzuniyyətə göndərilməsi haqqında sərəncam imzalayıb. BakuCity.az-ın məlumatına görə, AMEA Rəyasət Heyətinin üzvlərinə, Rəyasət Heyəti aparatının işçilərinə, eləcə də Akademiyanın elmi müəssisələri və digər təşkilatlarının işçilərinə martın 29-dan bir ay müddətinə əməkhaqqı saxlanılmaqla məzuniyyət verilib...
Ekologiya
Mülayim şimal küləyi əsəcək Bakıda mart ayının son gününə olan hava proqnozu açıqlanıb. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, martın 31-də paytaxtda havanın dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin gecə və səhər bəzi yerlərdə yağış yağacağı, duman olacağı ehtimalı var. Mülayim şimal küləyi əsəcək. Havanın temperaturu gecə 7-9,...
Cəmiyyət
Sərfiyyat iki dəfə çox olacaq “Hazırkı dövrdə vəziyyət nəzərə alınaraq, kommunal xərclərin sıfırlanmasına ehtiyac var”. BakuCity.az APA-ya istinadən xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin bu gün keçirilən plenar iclasında "Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatının statusu haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” qanun layihəsinin müzakirəsi zamanı millət vəkili Razi Nurullayev deyib. R.Nurullayev bildirib ki, hazırkı...
Cəmiyyət
“Heç bir məhdudiyyət yoxdur” Sosial şəbəkələrdə bu gündən şəxsi avtomobillərə benzin satışının qadağan olunacağı ilə bağlı məlumatlar yayılıb. “SOCAR Petroleum” QSC-dən BakuCity.az-a bildirib ki, şirkətə məxsus yanacaqdoldurma məntəqələrində bütün yanacaq növlərinin fasiləsiz satışı davam edir. Hər kəs istədiyi miqdarda yanacaq əldə edə bilər: “Hazırda yanacaq satışında heç bir məhdudiyyət yoxdur”. “Azpetrol”dan da yayılan məlumatları təkzib ediblər. BakuC...