Koronavirusla bağlı yanlış təsəvvürlər və faktlar - ÜST-nin TÖVSİYƏLƏRİ

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) yeni koronavirusun (2019-nCoV) yayılması ilə əlaqədar ictimaiyyətə verdiyi tövsiyələr: yanlış təsəvvürlər və faktlar

BakuCity.az ÜST-nin koronavirusla bağlı hazırladığı tövsiyələri, həmçinin bu infeksiya ilə bağlı formalaşmış miflərə cavabları təqdim edir:

MİF: Yeni koronavirus ağcaqanad dişləməsi ilə ötürülə bilər.

FAKT: Yeni koronavirus ağcaqanad dişləməsi yolu ilə ötürülə bilməz.

Yeni koronavirus, əsasən, hava-damcı yolu ilə ötürülən tənəffüs virusudur. Hazırda 2019-bu virusun ağcaqanad dişləməsi yolu ilə ötürülmə ehtimalı barədə məlumat yoxdur. Özünüzü infeksiyadan qorumaq üçün öskürən və ya hərarəti olan insanlardan bir qədər aralı olmalı, eyni zamanda, əl və respirator gigiyenası qaydalarına əməl etməlisiniz.

MİF: Uşaqların sidiyi koronavirus infeksiyasının qarşısını almaq üçün vasitədir.

FAKT: Uşaqların sidiyi koronavirusun qarşısını almaq üçün vasitə deyil

Sidik virus və ya bakteriyanı öldürmür. Sidikdə az miqdarda virus və ya bakterial material ola bilər. Əllərin uşaq sidiyi ilə yuyulması və ya səthlərin silinməsi koronavirusdan (2019-nCoV) qorumaz. Əllərinizi spirt əsaslı bir məhsulla mütəmadi olaraq silməlisiniz, yaxud sabun və su ilə yumalısınız. Səthi təmizləmək üçün adi məişət dezinfeksiyaedici vasitələrindən istifadə edin.

MİF: Koronavirusu soyuq və qarlı havada küçədə olarkən məhv edə bilərsiniz.

FAKT: Soyuq, qarlı və açıq havada qalmaq koronavirusun məhv edilməsinə kömək etməyəcək.

Sağlam bir insanın bədən istiliyi ətraf mühitin istiliyindən və havadan asılı olmayaraq 36,5 ilə 37° arasındadır. Buna görə də soyuq və açıq havada qalmağın koronavirus infeksiyası və ya digər xəstəliklərlə mübarizəyə kömək etdiyinə inanmaq üçün heç bir səbəb yoxdur. Koronavirus infeksiyasının qarşısını almağın ən təsirli yolu əllərinizi spirt tərkibli antiseptiklə mütəmadi olaraq təmizləmək, yaxud sabun və su ilə yumaqdır.

MİF: Kokain koronavirusdan qorunmağa kömək edir.

FAKT: Kokain qəbulu yeni koronavirus infeksiyasından qorunmağa kömək etmir və sağlamlığa təhlükəli ola bilər.

Kokain asılılıq yaradan vasitədir. Onun istifadəsi təhlükəli yan təsirlərə səbəb olur və sağlamlığa zərərlidir.

MİF: Koronavirus  pul və ya banknot kimi əşyalar vasitəsilə ötürülə bilər.

FAKT: Sikkələr, əsginaslar və ya bank kartları da daxil olmaqla, cisimlərə toxunma nəticəsində koronavirusa yoluxma riski çox azdır.

İlkin məlumatlara görə, yeni koronavirus (2019-nCoV) səthlərdə bir neçə saat müddətində aktiv qala bilər. Əgər xəstə bir adam onun üzərinə asqırırsa və ya öskürürsə, yaxud ona toxunarsa, koronavirusa yoluxa bilər. Əl gigiyena qaydalarına uyğun olaraq, sikkələr, əsginaslar və ya bank kartları da daxil olmaqla, cisimlərə toxunmaqla koronavirusa (2019-nCoV) yoluxma riski çox azdır. İnfeksiyadan qorunmağın ən yaxşı yolu əllərinizi spirt tərkibli antiseptiklə müntəzəm olaraq təmizləmək və ya sabun və su ilə yumaqdır.

MİF: Öskürək və ya asqırma zamanı koronavirus 8 metrə qədər məsafədən yayıla bilər.

FAKT: Asqırma və ya öskürəklə atılan damcılar xəstədən 1 metrdən çox olmayan məsafəyə düşür.

Koronavirusa (2019-nCoV) yoluxmuş bir insan öskürür və ya asqırırsa, virus müəyyən bir məsafəyə səpələnən ekshal damcıları ilə birlikdə bədənindən sərbəst buraxılır. Buna görə də hər hansı virusdan qorunmaq üçün hərarəti və öskürəyi olan hər kəsdən bir qədər aralıda dayanmalı və əllərinizi mütəmadi olaraq spirt tərkibli antiseptiklə təmizləməli, yaxud da sabun və su ilə yumalısınız.

MİF: Koronavirus (2019-nCov) hava ilə uzun məsafələrə yayıla bilər.

FAKT: Koronaviruslar hava ilə uzun məsafələrə yayıla bilməz.

Koronavirus (2019-nCoV), əsasən hava-damcı ilə ötürülən bir tənəffüs virusudur. Xəstənin tənəffüs yollarından salınan damlaları, məsələn, öskürək və ya asqırma, tüpürcək və ya burun axıntısı ilə ötürülür. Kütləsi böyük olduğuna görə bu damcılar hava ilə uzun məsafələrə gedə bilmirlər. Yoluxma, əllərin yoluxmuş bir səthə toxunduqdan sonra gözlərə, ağıza və ya burnuna toxunaraqla baş verə bilər. İnfeksiyanın qarşısını almaq üçün əllərinizi spirt tərkibli antiseptiklə mütəmadi olaraq dizinfeksiya etməli və ya sabun və su ilə yuyunmalısınız.

Elektrik əl qurutma maşınlarının 2019-nCoV virusunu məhv edə biləcəyi doğrudurmu?

Xeyr! Əl qurutma maşınları 2019-nCoV virusunu öldürmür. Yeni koronavirus infeksiyasının qarşısını almaq üçün əllərinizi spirt tərkibli antiseptiklə mütəmadi olaraq təmizləməli və ya sabun və su ilə yumalısınız. Yuyulmuş əllər kağız dəsmal və ya elektrik quruducusu ilə yaxşıca qurudulmalıdır.

N95 kimi maskalardan təkrar istifadə edə bilərəmmi? Onları yuya bilərəmmi? Əl antiseptikləri ilə onları sterilizasiya etmək mümkündürmü?

Xeyr! Üz maskaları, o cümlədən üzlü (düz) tibbi maskalar və N95 maskalarının təkrar istifadəsinə icazə verilmir. Koronavirus və ya digər tənəffüs yolu ilə yoluxmuş bir şəxslə sıx təmasda olmusunuzsa, maska ​​üzü yoluxmuş sayılmalıdır. İstifadədən sonra maska ​​ön hissəsinə toxunmadan çıxarılmalı və düzgün şəkildə atılmalıdır. Maskanı çıxardıqdan sonra əllərinizi spirt əsaslı antiseptiklə müalicə etməlisiniz, yaxud sabun və su ilə yumalısınız.

Ultrabənövşəyi dezinfeksiya lampasının (UV lampası) koronavirusu məhv edə biləcəyi doğrudurmu?

UB lampaları əlləri və ya dərinin digər sahələrini sterilizasiya etmək üçün istifadə edilməməlidir, çünki ultrabənövşəyi radiasiya dərinin eritemasına (qıcıqlanmasına) səbəb ola bilər.

Yeni koronavirusdan qoruyan bütün profilaktik tədbirlərin siyahısı ilə tanış olmaq tövsiyə olunur.

Bütün bədən səthini etanol və ya ağardıcı (xlor) ilə təmizləməyin koronavirusu məhv edə biləcəyi doğrudurmu?

Xeyr. Bütün bədəni spirt və ya ağardıcı ilə təmizləmək bədənə daxil olmuş virusları məhv etməyəcək. Bu cür maddələrin püskürməsi geyimə və selikli qişalara (yəni gözlər, ağız) zərər verə bilər. Həm spirt, həm də ağardıcı səthləri dezinfeksiya etmək üçün təsirli vasitə ola biləcəyini xatırlamaq lazımdır, lakin müvafiq hallarda və qaydalara uyğun olaraq istifadə edilməlidir.

Koronavirus infeksiyasından qorunmaq üçün bir sıra profilaktik tədbirlər mövcuddur. Əvvəlcə əllərinizi spirt tərkibli antiseptiklə mütəmadi olaraq müalicə etməli və ya sabun və su ilə yumalısınız.

Çindən məktub və ya bağlama almaq təhlükəsizdirmi?

Bəli, təhlükəsizdir. Paketləri Çindən alaraq yeni koronavirus alma riskini daşımırsınız. Əvvəlki tədqiqatlar koronavirusların zərflər və ya poçt paketləri kimi maddələrdə uzun müddət qalmadığını göstərdi.

Ev heyvanlarından yeni koronavirusa (2019-nCoV) yoluxa bilərəm?

Ev heyvanlarının, məsələn, it və ya pişik kimi heyvanların koronavirusun daşıyıcısı ola biləcəyinə dair heç bir sübut yoxdur. Ancaq ev heyvanları ilə təmasdan sonra əlləri sabun və su ilə yumaq məsləhətdir. Bu, insanları ev heyvanlarından tuta biləcəyi E. coli və salmonella kimi bir sıra ümumi bakteriyalardan qoruyacaq.

Pnevmoniya peyvəndi koronavirusdan qoruyurmu?

Pnevmokokal peyvənd və ya B tipli hemofiluslu qrip peyvəndi (Hib peyvəndi) kimi pnevmaniya peyvəndi koronavirusdan qorumur.

Bu virus hər kəsdən əsaslı şəkildə fərqlənir və bunun üçün xüsusi bir peyvənd tələb olunur. Alimlər hazırda 2019-nCoV virusuna qarşı peyvənd hazırlamağa çalışırlar və ÜST onlara kömək edir.

Bu vaksinlər 2019-nCoV virusuna qarşı təsirli olmasa da, digər tənəffüs xəstəliklərinə qarşı peyvənd hələ də tövsiyə olunur.

Burunun duzlu su ilə müntəzəm yuyulması koronavirusa yoluxmadan qoruya bilərmi?

Xeyr! Burunun duzlu su ilə müntəzəm yuyulmasının koronavirus infeksiyasından qoruya biləcəyinə dair elmi dəlil yoxdur.

Bəzi məlumatlara görə, burunun duzlu su ilə müntəzəm yuyulması ümumi soyuqdəymədən sağalmanı sürətləndirə bilər.

Sarımsaq koronavirus infeksiyasından qoruyurmu?

Sarımsaq müəyyən antibakterial xüsusiyyətlərə malik sağlam məhsuldur. Buna baxmayaraq, hazırda koronavirusayoluxmanın qarşısını ala biləcəyinə dair bir dəlil yoxdur.

Dərisusam yağı sürtmək koronavirus infeksiyasından qoruyurmu?

Xeyr.Susam (küncüt) yağı koronavirusu öldürmür. 2019-nCoV virusu bəzi kimyəvi dezinfeksiyaedici maddələrlə səthlərə qulluq etməklə məhv edilə bilər. Bu cür maddələrə misal olaraq, ağardıcı/xlor əsaslı dezinfeksiyaedici maddələr, efir həlledicilər, 75% spirt, etaneperoksoik turşu və xloroform daxildir.

Ancaq burun və ya burun altındakı dəri üzərində sürtmək, virusla mübarizədə kömək etməz. Dərini bu kimyəvi maddələrlə müalicə etmək hətta sağlamlıq üçün təhlükəli ola bilər.

Yalnız yaşlı insanlar koronavirusa yoluxa bilər, yoxsa gənclər bu infeksiyaya həssasdırlar?

Bütün yaş kateqoriyalarının nümayəndələri koronavirusa (2019-nCoV) yoluxa bilər. Yaşlı insanlar və müəyyən xəstəliklər (məsələn, astma, diabet, ürək xəstəliyi) olan insanlarda koronavirus infeksiyasının ağır formalarının inkişaf riskinin yüksək olduğu görünür.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı hər yaşdan olan insanlara özlərini infeksiyadan qorumaq üçün tədbirlər görməyi tövsiyə edir, məsələn, əl və öskürək gigiyenasına əməl etməklə.

Antibiotiklər koronavirus infeksiyasının qarşısının alınmasında və müalicəsində təsirli olurmu?

Xeyr! Antibiotiklər viruslara qarşı işləmir. Onlar yalnız bakterial infeksiyaları müalicə etməyə imkan verir.

Koronavirus (2019-nCoV) yeni virusdur və buna görə də koronavirus infeksiyasının qarşısını almaq və müalicə etmək üçün antibiotiklərdən istifadə edilməməlidir.

Bununla birlikdə, 2019-nCoV infeksiyası ilə xəstəxanaya yerləşdirilən xəstələrə müşayiət olunan bakterial infeksiyaları müalicə etmək üçün antibiotiklər verilə bilər.

Koronavirus infeksiyasının qarşısını almaq və ya müalicə etmək üçün hazırlanan dərmanlar varmı?

Hazırda yeni koronavirusun yaratdığı infeksiyaların profilaktikası və ya müalicəsi üçün tövsiyə olunan dərmanlar yoxdur.

Bununla belə, yoluxmuş xəstələrə simptomları yüngülləşdirmək üçün lazımi tibbi yardım göstərilməlidir və ağır xəstəlikləri olanlara müvafiq dəstək verilməlidir.

Hazırda yeni koronavirusa qarşı xüsusi dərmanlar hazırlamaq üçün işlər görülür və onlar klinik sınaqlardan keçməli olacaqlar. ÜST bir neçə tərəfdaşla birlikdə yeni dərmanların inkişafının sürətləndirilməsinə kömək edir.

BakuCity.az

Koronavirus ÜST tövsiyələr
Əgər səhv görmüsünüzsə, mətndə səhvi seçin və Ctrl+Enter sıxaraq redaksiyaya göndərin

Şərhlər

Cəmiyyət
Tofiq Yaqublunun vəkilinin vəsatəti təmin edilib. Bu gün Bakı Apelyasiya Məhkəməsində 4 il 3 müddətinə azadlıqdan məhrum edilməsi barədə hökmə etiraz olaraq aclıq aksiyası keçirən Tofiq Yaqublunun məhkəməsi keçirilib. BakuCity.az xəbər verir ki, hakim Elmar Rəhimovun qərarı ilə T.Yaqublunun vəkilinin vəsatəti təmin edilib və T.Yaqublu ev dustaqlığına buraxılıb. Həmçinin oxu: Bakı polisi və prokurorluq Tofiq Yaqublu ilə bağlı birgə məlumat yaydı Qeyd edək k...
Cəmiyyət
"Sədərək" nəzarətə götürülüb. Bakıda pandemiya ilə əlaqədar fəaliyyəti dayandırılan "Sədərək" Ticarət Mərkəzi bazar ərazisində qanunsuz fəaliyyət göstərən sahibkarlarla bağlı xüsusi komissiya yaradıb. BakuCity.az xəbər verir ki, bu barədə açıqlamasında "Sədərək" Ticarət Mərkəzinin İdarə Heyətinin müşaviri Mikayıl Qədimov deyib. Müşavirin sözlərinə görə, hazırda ticarət mərkəzinin bütün giriş-çıxışları nəzarətə götürülüb: "Bu barədə ticarət mərkəzinin rəhbə...
Cəmiyyət
Sutka ərzində ümumilikdə 117 nəfər koronavirus infeksiyasına yoluxub. Azərbaycanda koronavirus (COVID-19) infeksiyasına 117 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb, 135 nəfər müalicə olunaraq sağalıb və evə buraxılıb. Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan Bakuity.az-a verilən məlumata görə, COVID-19 üçün götürülən analiz nümunələri müsbət çıxmış 1 nəfər vəfat edib. BakuCity.az
Cəmiyyət
Pensiya sistemi təkmilləşdirilir. Pensiyaçıların sosial müdafiəsinin daha dolğun təminatı üçün Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində "Əmək pensiyaları haqqında qanuna dəyişiklik" layihəsi hazırlanıb. BakuCirty.az xəbər verir ki, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi pensiya qanunvericiliyində bir sıra dəyişiklikləri nəzərdə tutan layihə hazırlayıb. Layihə pensiyaçıların hüquqlarının artırılmasına, güzəştli pensiya təminatının əlçatanlığına ş...
Mədəniyyət
Nişan Moskvada baş tutub. Azərbaycanın xalq artisti, tanınmış müğənni Emin Ağalarov Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının rəisi Nəcməddin Sadıkovun qızı Fatimə ilə nişanlanıb. BakuCity.az xəbər verir ki, bu barədə xəbər sosial şəbəkədə yayılıb. Eminlə Fatimənin nişan mərasimi Moskvada baş tutub. Bir müddət öncə Emin Ağalarov həmin xanımın şərəfinə musiqi də bəstələyib: “Bu, mənim üçün gözlənilməz bir musiqidir”, - E.Ağalarov bildirib....
Ekologiya
Sentyabrın 19-da gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən BakuCity.az-a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında havanın dəyişkən buludlu olacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi, lakin axşam bəzi yerlərdə yağış yağacağı ehtimalı var. Cənub-qərb küləyi əsəcək, günün ikinci yarısında güclü şimal-qərb küləyi ilə əvəz olunacaq. Havanın temperaturu Abşeron yarımadasında gecə 19-21, gündüz 24-27, Bakıda gecə 19-21, gündüz...
Cəmiyyət
"Şəki Bazarı" ASC koronavirusun yayılmasınamsəbəb olub. "Mingəçevir şəhərinin, Yevlax və Ağdaş rayonlarının əhalisinin də bazarlıq etdiyi Şəkidə yerləşən “Şəki Bazar” ASC-də alqı-satqı ilə məşğul olan şəxslərin karonavirusa yoluxması ilə əlaqədar aparılan testlər nəticəsində son günlərdə 12 nəfərin Covid-19 infeksiyasına yoluxduğu aşkar edilib". BakuCity.az-a bu barədə Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan bildirilib. “Şəki Bazar” ASC-də baş verən...
Cəmiyyət
Bu dərman ürək tumasına səbəb ola bilər. COVID-19-a yoluxma zamanı ağırlaşmalarla mübarizə üçün istifadə olunan "Azitromitsin" antibiotiki digər başqa preparatla birgə istifadə zamanı ürəktutmasına səbəb ola bilər. BakuCity.az xəbər verir ki, bu barədə "Report" "JAMA Network Open" jurnalına istinadən xəbər yayıb. Belə ki, bu nəticəyə Çikaqodakı İllinoys Universitetinin alimləri gəliblər. Mütəxəssislər 44 milyondan çox pasiyent haqqında məlumatları öyrənibl...
Cəmiyyət
Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti (DTX) növbəti əməliyyatını keçirib. BakuCity.az xəbər verir ki, DTX-nin apardığı araşdırmalar nəticəsində Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı Əhmədov Amil Mehman oğlunun 2016-2019-cu illər ərzində ölkə hüdudlarından kənarda terror aktlarının törədilməsi ilə müşaiyət olunan, dini məzhəbləri yaymaq adı altında, dini düşmənçilik zəminində aparılan silahlı münaqişələrdə iştirak etmək məqsədilə Suriya Ərəb Respublikasının Hələb şə...